Καρδιολόγος: Έλεγχος και αξιολόγηση για συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες

Γράφει η Ευγενία Μπέη, Παιδοκαρδιολόγος, Διευθύντρια Παιδοκαρδιολογικής Κλινικής του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών
 

Όταν αναφερόμαστε σε  συμμετοχή σε αθλητική δραστηριότητα, εννοούμε  τη συμμετοχή σε άθληση διάρκειας >30min τη φορά,  τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα και σε μέτρια ή μεγαλύτερη ένταση (40-60% της μέγιστης προβλεπομένης συχνότητας ή 3-6 Mets) και για διάστημα 3 μηνών ή περισσότερο.

Σκοπός του καρδιαγγειακού προαθλητικού ελέγχου είναι η έγκαιρη διάγνωση συγγενών και κληρονομικών καρδιακών παθήσεων υπεύθυνων για αιφνίδιο θάνατο κι η έγκαιρη θεραπεία και καθοδήγηση των ασθενών.

Τα περιστατικά αιφνίδιου καρδιακού θανάτου σε νέους κι αθλητές οφείλονται σε υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια (HCM), συγγενείς ανωμαλίες στεφανιαίων αγγείων, μυοκαρδίτιδα, αρρυθμιογόνο δυσπλασία της δεξιάς κοιλίας (ΑRVD), πρόπτωση μιτροειδούς βαλβίδας (MVP), αρρυθμιογόνα σύνδρομα (Σ. Brugada, Long QT, Short QT, CPVT, Ιδιοπαθή κοιλιακή μαρμαρυγή), αορτικά σύνδρομα όπως Σ. Marfan.

Ο αιφνίδιος θάνατος είναι ένα σπάνιο και δραματικό γεγονός με συχνότητα <1/100.000 ανά έτος στους αθλητές , αλλά >1/100.000 στους νέους.

Για τον λόγο αυτό, τον Ιούλιο του 2021 η Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρεία ανακοίνωσε  επισήμως ότι όλα τα παιδιά ανεξαρτήτως άθλησης οφείλουν να αξιολογούνται για καρδιοπάθειες ανά 3ετία κι όταν αλλάζουν βαθμίδα στην εκπαίδευση.

Η συμμετοχή σε αθλητική δραστηριότητα επιπλέον επιτάσσει ολοκληρωμένο προ αθλητικό καρδιολογικό  έλεγχο ανά 2ετία κατά μέσον όρο (1-3 έτη).

Ο ολοκληρωμένος προ-αθλητικός έλεγχος περιλαμβάνει:

1. Tη λήψη οικογενειακού ιστορικού (με παρουσία γονέα)

Οφείλουμε να διερευνούμε για πιθανή ύπαρξη περιστατικού αιφνιδίου θανάτου σε ηλικία <50 ετών σε  συγγενείς, αναπάντεχο πνιγμό, περίεργο αυτοκινητιστικό ατύχημα, αιφνίδιο θάνατο βρεφών, αναπηρία από καρδιαγγειακό νόσημα, απινιδωτή ή βηματοδότη σε νέους, γνωστό κληρονομικό νόσημα σε συγγενείς του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος κι όχι μόνο σε 1ου βαθμού συγγενείς.

2. Tο ατομικό αναμνηστικό

Αναζήτηση συμπτωμάτων ενδεικτικών παθήσεων από το καρδιαγγειακό όπως  προκάρδιο άλγος, δύσπνοια, συγκοπή ή προσυγκοπή  κι ειδικά όταν τα συμπτώματα αυτά συσχετίζονται με άσκηση,  αρτηριακή υπέρταση, προηγούμενη εξαίρεση από άθληση ή κάποια προυπάρχουσα ιατρική διάγνωση.

3. Tην ενδελεχή κλινική εξέταση

Αυτή περιλαμβάνει την ψηλάφηση του  θώρακα και του υπερστερνικού βόθρου, των μηριαιών σφύξεων, την ακρόαση σε ύπτια και καθιστή θέση, τον έλεγχο για στοιχεία ενδεικτικά συνδρόμων όπως πχ Σ. Marfan, την μέτρηση της αρτηριακής πίεσης.

Η συμμετοχή ή όχι του ΗΚΓφηματος στον προαθλητικό έλεγχο αποτελεί σημείο διαφοροποίησης μεταξύ της Αμερικανικής Καρδιολογικής  και της Ευρωπαικής Παιδοκαρδιολογικής Εταιρείας.

Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία δε συνιστά την ενσωμάτωση του ΗΚΓματος παρά μόνο επί ενδείξεων,  λόγω αυξημένου κόστους για τον έλεγχο πολύ μεγάλου πληθυσμού και ψευδώς θετικών ΗΚΓματων. Όμως τα αναθεωρημένα Seattle κριτήρια του 2015 μείωσαν το ποσοστό αυτό σε <5% από σχεδόν 16% που ήταν πριν.

Η Ευρωπαική Παιδοκαρδιολογική Εταιρεία έχει ενσωματώσει τη διενέργεια του ΗΚΓματος στις επίσημες οδηγίες.

Ιδιαίτερη μνεία από τις οδηγίες γίνεται για τους ασθενείς που νοσούν με μυοκαρδίτιδα και δεν διακόπτουν την άθληση, διότι εμφανίζουν υψηλό ποσοστό αιφνιδίου θανάτου 6-12% ανεξαρτήτως βαρύτητας της προσβολής, καθότι η άθληση ευοδώνει τη βλάβη του μυοκαρδίου. Η γενική σύσταση είναι διακοπή της άθλησης για 6 μήνες.

Ανακεφαλαιώνοντας τα παιδιά ανεξαρτήτως αθλητικής δραστηριότητας πρέπει να αξιολογούνται για καρδιαγγειακές παθήσεις ανά 3 ετία και στην αλλαγή της εκπαιδευτικής βαθμίδας. Ο πλήρης προαθλητικός έλεγχος συνιστάται για παιδιά κι εφήβους που συμμετέχουν σε οργανωμένη αθλητική δραστηριότητα πριν την έναρξη αυτής κι ανά διετία κατά μέσον όρο. Ο έλεγχος περιλαμβάνει την καρδιολογική εκτίμηση, την κλινική εξέταση και το ΗΚΓφημα. Η τακτική αυτή φαίνεται ότι προλαμβάνει την πλειοψηφία των περιστατικών αιφνίδιου καρδιακού θανάτου. Να τονιστεί παρόλα αυτά ότι δεν υπάρχει στρατηγική που να μπορεί να εξαλείψει πλήρως το τραγικό αυτό γεγονός στους νέους.

Covid-19
Προπληρωμή Test