Νέες εξελίξεις στην αντιμετώπιση του γλαυκώματος

Γράφει ο Νικόλαος Π. Ματθαίου, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, Διευθυντής του Τμήματος Γλαυκώματος Ενηλίκων και Παίδων, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών

Με την καθιέρωση της Παγκόσμιας Εβδομάδας Γλαυκώματος,  η σκέψη των επιστημόνων πηγαίνει, κυρίως, στην πρόληψη αυτής της ύπουλης νόσου, η οποία αφορά το 5% του γενικού πληθυσμού της Ελλάδας. Ένας στους δύο πάσχοντες δεν γνωρίζει ότι έχει τη νόσο.

Το γλαύκωμα είναι μία οπτική νευροπάθεια, η οποία οδηγεί σε χαρακτηριστικές απώλειες του οπτικού πεδίου, και τελικώς σε τύφλωση. Συνηθέστατα, ο κύριος παράγων κινδύνου είναι η αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση.

Ο ασθενής δεν έχει συμπτώματα. Η απώλεια της όρασης αρχίζει από την περιφέρεια και επεκτείνεται προς το κέντρο του οπτικού πεδίου, που αποτελεί και την καθημερινή λειτουργική μας όραση. Έτσι, περνάει απαρατήρητο ακόμα και από τον ίδιο τον ασθενή. Δυστυχώς, οι βλάβες, που προκαλεί το γλαύκωμα, είναι μόνιμες.

Η διάγνωση του γλαυκώματος πρέπει να γίνεται έγκαιρα. Αυτό ξεκινά από την πρόληψη.

Η προληπτική εξέταση πρέπει να γίνεται ανά διετία μεταξύ 30 και 40 ετών, και ετησίως από  την ηλικία των  40 ετών. Η πιθανότητα να νοσήσουμε αυξάνει όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου , όπως η αυξημένη οριακή ενδοφθάλμια πίεση, το οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος, η ηλικία άνω των 60 ετών, η φαρμακευτική αγωγή με κορτιζόνη, παλιός τραυματισμός στο μάτι, υψηλή μυωπία και η μαύρη φυλή.

Απαιτείται από τον ασθενή ένας πειθαρχημένος τρόπος ζωής και συχνή παρακολούθηση καθώς και σωστή εφαρμογή της θεραπείας.

Η εξέταση περιλαμβάνει κλινική αξιολόγηση στη σχισμοειδή λυχνία και βυθοσκόπηση, μέτρηση της ενδοφθάλμιας πέσης και μελέτη του οπτικού νεύρου με οπτικά πεδία και οπτική τομογραφία.

Είναι, βέβαια, προφανές ότι η σωστή ιατρική αντιμετώπιση απαιτεί τη δια ζώσης επαφή με τον ιατρό. Η κλινική εξέταση είναι αναντικατάστατη.

Η θεραπεία έχει ως σκοπό την επιβράδυνση της απώλειας οράσεως. Δυστυχώς, δεν έχουμε ακόμη καταφέρει να ανακτήσουμε τη χαμένη όραση από το γλαύκωμα.

Προκειμένου να διευκολύνουμε την πτώση της πιέσεως η αρχική θεραπεία γίνεται με laser . Αυτή ακολουθείται στην συνέχεια από αντιγλαυκωματικά κολλύρια. Αυτά δημιουργούν μερικές φορές προβλήματα δυσανεξίας, αλλά και δυσκολία στην ακριβή χορήγησή τους, λόγω της βεβαρημένης καθημερινότητας του ασθενούς. Η φαρμακοποιία προσπαθεί να παρακάμψει το πρόβλημα με ενθέματα βραδείας απόδοσης του φαρμάκου, που τοποθετούνται στον οφθαλμό και απελευθερώνουν αργά το φάρμακο επί μήνες, χωρίς ο ασθενής να χρειάζεται να το βάζει ο ίδιος δύο ή τρείς φορές, την ημέρα.

Σε περίπτωση αποτυχίας ελέγχου της ενδοφθάλμιας πιέσεως, απαιτείται είτε απλό χειρουργείο γλαυκώματος είτε και ένθεση βαλβίδας.

απλό χειρουργείο γλαυκώματος- τραμπεκουλεκτομή 

         βαλβίδα

Τα τελευταία χρόνια, προκειμένου να μειωθούν οι επιπλοκές από τα χειρουργεία του γλαυκώματος, αλλά και να βελτιωθούν οι χειρουργικές τεχνικές, καθώς και η μετεγχειρητική αποκατάσταση των ασθενών, αναπτύχθηκαν οι λεγόμενες MIGS (Minimally Invasive Glaucoma Surgery), οι οποίες δίνουν τη δυνατότητα, σε μικρότερους χρόνους και με μικρότερη χειραγώγηση των οφθαλμικών ιστών, να επιτυγχάνονται αποδεκτά αποτελέσματα. Αυτές οι τεχνικές επιλέγονται για τα πρώιμα και μέτριας βλάβης γλαυκώματα, που δεν απαιτούν μεγάλες πτώσεις της ενδοφθάλμιας πίεσης.

Xen

         I-Stent

Η εφαρμογή των MIGS γίνεται από εξειδικευμένους γιατρούς, οι οποίοι έχουν εκπαιδευτεί σε αυτές τις τεχνικές. Απαιτούν μετεγχειρητική παρακολούθηση, ανάλογου σοβαρότητας με τις προϋπάρχουσες τεχνικές, είναι όμως λιγότερο επεμβατικές, με λιγότερες επιπλοκές και με γρηγορότερη αποκατάσταση για τον ασθενή. Πολλές από αυτές μπορούν να επαναληφθούν και δεύτερη και τρίτη φορά σε διαφορετικά σημεία του οφθαλμού. Κάποιες από αυτές μπορούν και να συνδυαστούν με ταυτόχρονη εγχείρηση καταρράκτη.

Η εξέλιξη της επιστήμης μας έδωσε την δυνατότητα να προσεγγίσουμε θεραπευτικά το γλαύκωμα και με άλλες μεθόδους. Ενώ μέχρι πρότινος η θεραπεία ήταν προσανατολισμένη μόνο στην μείωση της ενδοφθάλμιας πιέσεως, πρόσφατα μπορέσαμε να προσφέρουμε νευροπροστασία στο οπτικό νεύρο χορηγώντας από το στόμα σκευάσματα τα οποία το ισχυροποιούν, καθυστερώντας έτσι την απώλεια των οπτικών πεδίων.

Αντίστοιχα γίνεται αυτή την στιγμή έρευνα σε κλινικό επίπεδο με συνεδρίες ηλεκτρικής διέγερσης του οπτικού νεύρου, με ενδείξεις ανάκτησης της χαμένης όρασης

Ελπίζουμε ότι τα προσεχή χρόνια θα καταφέρουμε να ενισχύσουμε τον έλεγχο της νόσου και να βελτιώσουμε την ποιότητα ζωής των ασθενών.