Βιοψία Όζων Θυρεοειδούς & Τραχήλου

Βιοψία Όζων Θυρεοειδούς & Τραχήλου
Γράφει η Κωνσταντίνα Ν. Κυριακοπούλου, Διευθύντρια Τμήματος Υπερήχων στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Τι είναι ο θυρεοειδής αδένας

• Ενδοκρινής αδένας σε σχήμα πεταλούδας
• Βρίσκεται στο κατώτερο τμήμα του τραχήλου
• Παράγει θυρεοειδικές ορμόνες που ρυθμίζουν:
  • την ενέργεια
  • τη θερμοκρασία του σώματος
  • τη λειτουργία της καρδιάς
  • τον εγκέφαλο, τους μύες και άλλα όργανα

Τι είναι η βιοψία με λεπτή βελόνα (FNA)

• Διαγνωστική εξέταση λήψης κυττάρων από όζο θυρεοειδούς ή λεμφαδένα
• Πραγματοποιείται με πολύ λεπτή, κοίλη βελόνα, λεπτότερη από αυτή της αιμοληψίας
• Το υλικό αποστέλλεται για:
  • κυτταρολογική εξέταση
  • ειδικές εξετάσεις, όπως ορμονικοί δείκτες ή γονιδιακές μεταλλάξεις
• Σκοπός είναι η διάκριση καλοήθειας ή κακοήθειας, δηλαδή καρκίνου θυρεοειδούς

Πότε ενδείκνυται η FNA

• Όταν υπάρχει όζος στον θυρεοειδή
• Όταν ο όζος είναι ψηλαφητός ή ανιχνεύεται στο υπερηχογράφημα
• Όταν υπάρχουν ύποπτα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά (TI-RADS)
• Όταν το συστήνει ο θεράπων ιατρός
• Όταν υπάρχουν ύποπτοι τραχηλικοί λεμφαδένες

Προετοιμασία πριν την εξέταση

• Δεν απαιτείται νηστεία
• Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία
• Αποφύγετε κοσμήματα στον λαιμό
• Αν λαμβάνετε αντιπηκτική ή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή, απαιτείται προσωρινή διακοπή μόνο κατόπιν συνεννόησης με τον θεράποντα ιατρό
• Προσκομίστε παραπεμπτικό του ιατρού και προηγούμενες εξετάσεις, όπως υπερηχογράφημα ή σπινθηρογράφημα

Πώς γίνεται η παρακέντηση

Υπερηχογραφικός έλεγχος

• Λεπτομερές υπερηχογράφημα θυρεοειδούς
• Αξιολόγηση κάθε όζου ως προς την πιθανότητα κακοήθειας
• Χρήση σύγχρονων τεχνικών, όπως μελέτη αιμάτωσης και ελαστογραφία
• Εντοπισμός του πλέον ύποπτου σημείου για λήψη υλικού

Χαρτογράφηση τραχήλου

• Υπερηχογραφική εξέταση ολόκληρου του τραχήλου
• Έλεγχος για ύποπτους λεμφαδένες, δηλαδή πιθανή μετάσταση
• Λήψη υλικού από όλα τα ύποπτα σημεία στην ίδια συνεδρία

Διαδικασία παρακέντησης

• Αντισηψία του δέρματος
• Προαιρετικά τοπική αναισθησία, όπως αναισθητική κρέμα σε ευαίσθητα άτομα ή παιδιά
• Εισαγωγή λεπτής βελόνας υπό συνεχή υπερηχογραφική καθοδήγηση
• Λήψη κυττάρων από διαφορετικά σημεία του όζου και από ύποπτους λεμφαδένες, εφόσον υπάρχουν
• Σε κυστικούς όζους γίνεται αναρρόφηση υγρού
• Ήπια πίεση και μικρός επίδεσμος
• Συνολική διάρκεια: < 30 λεπτά

Είναι επώδυνη η εξέταση;

• Όχι
• Η εξέταση είναι ανώδυνη και καλά ανεκτή
• Δεν απαιτείται τοπική αναισθησία στις περισσότερες περιπτώσεις
• Σε ευαίσθητα άτομα ή παιδιά συνιστάται αναισθητική κρέμα περίπου 1 ώρα πριν

ROSE – Άμεση εκτίμηση δείγματος

• Άμεση κυτταρολογική εκτίμηση του υλικού (Rapid On-Site Evaluation)
• Έλεγχος επάρκειας δείγματος πριν την αποχώρηση
• Μειώνει στο ελάχιστο τα μη διαγνωστικά αποτελέσματα
• Αποφεύγεται η επανάληψη της εξέτασης

Εξετάσεις που μπορούν να γίνουν στο υλικό

• Κυτταρολογική εξέταση
• Μέτρηση ορμονών:
  • θυρεοσφαιρίνη
  • παραθορμόνη
  • καλσιτονίνη
• Έλεγχος γονιδιακών μεταλλάξεων, όπως BRAF V600E
• Οι εξετάσεις αυτές είναι χρήσιμες για:
  • εκτίμηση υποτροπής καρκίνου
  • εντόπιση διηθημένων λεμφαδένων
  • διάγνωση αδενωμάτων παραθυρεοειδών

Πιθανές επιπλοκές (εξαιρετικά σπάνιες)

• Ήπιος πόνος ή ευαισθησία για λίγες ώρες
• Μικρό αιμάτωμα
• Πολύ σπάνια μπορεί να παρουσιαστεί αιμορραγία ή λοίμωξη
• Δεν έχει αναφερθεί διασπορά καρκινικών κυττάρων

Μετά τη βιοψία

• Άμεση επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες
• Ήπια ενόχληση για 1–2 ημέρες
• Επιτρέπονται απλά αναλγητικά, όπως Depon
• Παγοκύστη εάν χρειαστεί
• Επικοινωνήστε με τον ιατρό αν παρουσιαστεί επίμονος πόνος

Αποτελέσματα κυτταρολογικής εξέτασης

• Διαθέσιμα σε 3 εργάσιμες ημέρες
• Πιθανά αποτελέσματα:
  • Καλοήθες → παρακολούθηση
  • Ύποπτο ή κακοήθες → περαιτέρω διερεύνηση/αντιμετώπιση
  • Μη διαγνωστικό → επανάληψη FNA, σπάνια
• Ψευδώς αρνητικά: 2–3%
• Ψευδώς θετικά: εξαιρετικά σπάνια

Παράγοντες που αυξάνουν την ακρίβεια

• Εμπειρία ιατρού
• Λήψη υλικού από όλα τα ύποπτα σημεία
• Χρήση σύγχρονων υπερηχογραφικών τεχνικών
• Παρουσία κυτταρολόγου