Πνευμονία: Όλα όσα πρέπει να ξέρουμε

Γράφει ο Αναστάσιος Παλαμίδας, Πνευμονολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Επεμβατικής Πνευμονολογίας στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Η πνευμονία είναι η λοίμωξη του αναπνευστικού με τη μεγαλύτερη θνητότητα παγκοσμίως, καθώς μόνο το 2019 καταγράφηκαν 2,5 εκατομμύρια θάνατοι λόγω πνευμονίας, εκ των οποίων οι 672.000 ήταν παιδιά. Στην Ελλάδα κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται περίπου 100.000 περιστατικά πνευμονίας. Από αυτά, 30.000–40.000 ασθενείς χρειάζονται νοσηλεία σε νοσοκομεία και το 5–10% νοσηλεύονται σε ΜΕΘ λόγω αναπνευστικής ανεπάρκειας.

Η πνευμονία είναι η λοίμωξη των πνευμόνων που προκαλεί φλεγμονή στους αεροχώρους που ονομάζονται κυψελίδες, εκεί δηλαδή που συμβαίνει η οξυγόνωση του αίματος. Όταν συμβεί αυτό, οι κυψελίδες γεμίζουν με φλεγμονώδες υλικό, δηλαδή πύον, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να γεμίσουν με αέρα. Με αυτόν τον τρόπο δε λαμβάνει οξυγόνο επαρκώς το αίμα και συνεπώς τα ζωτικά όργανα, όπως για παράδειγμα η καρδιά, ο εγκέφαλος, τα νεφρά.

Τα πρώτα συμπτώματα είναι η δύσπνοια, ο πλευριτικός πόνος, ο βήχας, η πυώδης απόχρεμψη, ο πυρετός. Ο ασθενής χρειάζεται να επισκεφθεί ιατρό, ο οποίος διαπιστώνει παθολογικούς ήχους στην ακρόαση και η διάγνωση επιβεβαιώνεται με μία απλή ακτινογραφία θώρακος. Στις περισσότερες περιπτώσεις και ανάλογα με τον ασθενή, η αντιμετώπιση έγκειται σε αντιβιοτική αγωγή εκ του στόματος, με κλινική και εργαστηριακή παρακολούθηση με αιματολογικό έλεγχο και δείκτες φλεγμονής σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Πρέπει να αξιολογούμε την πορεία πολύ προσεκτικά, καθώς πολλές επιπλοκές καραδοκούν, που οδηγούν σε κλινική επιδείνωση τον ασθενή, με αποτέλεσμα την εισαγωγή για ενδοφλέβια αγωγή στο νοσοκομείο. Αντιμετώπιση δύσκολων επιπλοκών, όπως είναι η υποξυγοναιμική αναπνευστική ανεπάρκεια, η φλεγμονώδης πλευριτική συλλογή, που απαιτούν προσεκτική διαχείριση με χορήγηση οξυγόνου και παροχέτευση των πλευριτικών υγρών, επίσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν ο ασθενής δεν παρουσιάζει ομαλή πορεία με ύφεση των συμπτωμάτων του.

Τα αίτια της πνευμονίας συνήθως είναι λοιμώδη, δηλαδή μικρόβια, εκ των οποίων το κυριότερο είναι ο πνευμονιόκοκκος, ιοί όπως της γρίπης τύπου Α και Β, ο COVID-19, μύκητες κ.τ.λ. Οι ιοί προκαλούν διαφορετικού είδους μορφολογίας πνευμονίες από τα μικρόβια, που ονομάζονται άτυπες.

Εκτός της αντιμετώπισης με αντιβιοτικά φάρμακα, για τα οποία πρέπει να επιστήσουμε την προσοχή να γίνεται λογική χρήση, η πρόληψη πρέπει να διαδραματίζει κύριο ρόλο στην εποχή μας, καθώς γνωρίζουμε πλέον πολλές πληροφορίες για τη μεταδοτικότητα της πνευμονίας. Άρα, αποστασιοποίηση από συναθροίσεις, απομάκρυνση ανθρώπων από χώρους εργασίας με συμπτωματολογία συμβατή, τακτικό πλύσιμο χεριών, εμβολιασμός για τη γρίπη και τον πνευμονιόκοκκο όπου υπάρχει ένδειξη και αναζήτηση πρώιμα ιατρικής βοήθειας πρέπει να είναι αυτονόητα.

Η Παγκόσμια Ημέρα της Πνευμονίας πρέπει να μας ευαισθητοποιήσει όλους στην κατεύθυνση της πρόληψης και της τήρησης των προβλεπόμενων μέτρων από τη μία μεριά, αλλά και τους επιστήμονες στην κατεύθυνση της επιστημονικής προσέγγισης και αντιμετώπισης της λοίμωξης των πνευμόνων από την άλλη, ώστε να μειωθούν τα περιστατικά και οι θάνατοι παγκοσμίως στα χρόνια που θα ακολουθήσουν.