Παρωτιδεκτομή Η σημασία της ασφαλούς χειρουργικής & της επιλογής της κατάλληλης επέμβασης

Γράφει Δρ. Γεώργιος Δουνδουλάκης, ΩΡΛ, Διευθυντής Κλινικής Κεφαλής & Τραχήλου, Ιατρικό Κέντρο
Αθηνών.Α

Οι όγκοι της παρωτίδας αποτελούν περίπου το 80% όλων των όγκων των σιελογόνων αδένων. Από
αυτούς, περίπου 20–25% είναι κακοήθεις.
Οι περισσότεροι καλοήθεις όγκοι της παρωτίδας μεγαλώνουν αργά, δεν προκαλούν πόνο και συνήθως
εμφανίζονται στην ουρά της παρωτίδας.
Η πρώτη εξέταση που γίνεται είναι η κλινική εξέταση από τον γιατρό. Σε αρκετές περιπτώσεις, με την
ψηλάφηση, ο γιατρός μπορεί να έχει μια πρώτη ένδειξη για το αν ένας όγκος είναι καλοήθης ή
κακοήθης.
Το υπερηχογράφημα είναι μια αξιόπιστη και οικονομική εξέταση για την αξιολόγηση όγκων που
βρίσκονται στον επιπολής λοβό της παρωτίδας.
Όταν ο όγκος βρίσκεται βαθύτερα, στον εν τω βάθει λοβό, περισσότερες πληροφορίες δίνουν η αξονική
τομογραφία και η μαγνητική τομογραφία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει βιοψία με λεπτή βελόνα (FNAB). Παρ’ όλα αυτά, καμία από
αυτές τις εξετάσεις δεν μπορεί να δώσει απόλυτη βεβαιότητα για τη φύση του όγκου πριν από την
επέμβαση.
Η ανοιχτή βιοψία της παρωτίδας δεν συνιστάται, επειδή υπάρχει κίνδυνος διασποράς αν ο όγκος είναι
κακοήθης.
Για τον λόγο αυτό, η συνηθισμένη αντιμετώπιση είναι η χειρουργική αφαίρεση του όγκου, ώστε η
τελική διάγνωση να γίνει από το παθολογοανατομικό εργαστήριο.

Η σημασία της ασφαλούς χειρουργικής

Επειδή πριν από την επέμβαση δεν υπάρχει πάντα βέβαιη διάγνωση, κάθε επέμβαση για όγκο της
παρωτίδας πρέπει να γίνεται με ογκολογικά ασφαλή τρόπο.
Αυτό σημαίνει ότι, όταν είναι τεχνικά εφικτό, αφαιρείται μαζί με τον όγκο και λίγος υγιής ιστός γύρω
από τον όγκο, ιδιαίτερα όταν ο όγκος δεν βρίσκεται πολύ κοντά στο προσωπικό νεύρο.

Η αναγνώριση και προσεκτική παρασκευή του προσωπικού νεύρου είναι απαραίτητη προϋπόθεση
για την ασφάλεια της επέμβασης.

Αν ένας όγκος αφαιρεθεί χωρίς να αναγνωριστεί το προσωπικό νεύρο (μέθοδος εκπυρήνισης), τότε:

• δεν αφαιρείται υγιής ιστός γύρω από τον όγκο
• αυξάνεται η πιθανότητα να μην έχει αφαιρεθεί πλήρως
• αυξάνεται ο κίνδυνος τραυματισμού του προσωπικού νεύρου.

Για τον λόγο αυτό, η παρωτιδεκτομή αποτελεί σήμερα τη βασική χειρουργική μέθοδο αντιμετώπισης
των όγκων της παρωτίδας, είτε είναι καλοήθεις είτε κακοήθεις.
Στο παρελθόν οι όγκοι αφαιρούνταν χωρίς αναγνώριση του προσωπικού νεύρου. Η εμπειρία όμως
έδειξε ότι σχεδόν πάντα τουλάχιστον ένας κλάδος του νεύρου βρίσκεται πολύ κοντά στον όγκο.
Σήμερα η χειρουργική πρακτική επιβάλλει την αναγνώριση και προστασία του προσωπικού νεύρου,
κάτι που έχει μειώσει σημαντικά τις επιπλοκές.

Επιλογή της κατάλληλης επέμβασης
Όταν ο όγκος βρίσκεται στον επιπολής λοβό (το πιο εξωτερικό / επιφανειακό μέρος) της παρωτίδας και
δεν υπάρχουν ενδείξεις μεταστάσεων, γίνεται μερική επιπολής παρωτιδεκτομή.
Όταν ο όγκος βρίσκεται στον εν τω βάθει λοβό (το πιο βαθύ μέρος), πρώτα αναγνωρίζονται το στέλεχος
και οι κλάδοι του προσωπικού νεύρου, στη συνέχεια μετακινείται ο επιπολής λοβός και αφαιρείται ο
όγκος.
Σε κακοήθεις όγκους, όταν το προσωπικό νεύρο λειτουργεί φυσιολογικά, γίνεται κάθε προσπάθεια να
διατηρηθεί. Δεν υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις ότι η αφαίρεσή του βελτιώνει την πρόγνωση.
Αν όμως πριν από την επέμβαση υπάρχει παράλυση του προσώπου, τότε το τμήμα του νεύρου που
έχει προσβληθεί πρέπει να αφαιρεθεί.
Αν υπάρχουν μεταστάσεις στους λεμφαδένες του τραχήλου, γίνεται και λεμφαδενικός καθαρισμός.

Επιπλοκές
Στους ασθενείς με καλοήθεις όγκους:

•  δεν παρατηρείται μόνιμη παράλυση του προσωπικού νεύρου
• εμφανίζεται προσωρινή αδυναμία του νεύρου στο 2% των ασθενών, η οποία αποκαθίσταται πλήρως μέσα σε περίπου 20 ημέρες.

Στους ασθενείς με κακοήθεις όγκους:

• μόνιμη παράλυση: 7% των ασθενών

Εμφάνιση συνδρόμου Frey: 4% των ασθενών.

*Οι πληροφορίες του άρθρου βασίζονται σε σχετική μελέτη του Δρ. Γεώργιου Δουνδουλάκη για την
Παρωτιδεκτομή βάσει της στη εμπειρίας του σε 162 επεμβάσεις

Μέση ηλικία ασθενών: 56 έτη, 47% άνδρες, 53% γυναίκες
Μέσος χρόνος παρακολούθησης: 60 μήνες

Από τους 162 όγκους: 74% ήταν καλοήθεις, 26% ήταν κακοήθεις