Παιδί που περπατά αργά: πότε ανησυχούμε;

Γράφει η Δρ Κατερίνα Βράκα, MD, MRCPCH, Παιδονευρολόγος, Συνεργάτης Ιατρικού Διαβαλκανικού Κέντρου Θεσσαλονίκης

Το περπάτημα είναι ένα από τα πιο σημαντικά ορόσημα της κινητικής ανάπτυξης του παιδιού και συχνά συνδέεται με έντονο άγχος των γονέων. Κάθε παιδί όμως έχει τον δικό του ρυθμό.

Ένας σημαντικός στόχος του Ειδικού Παιδονευρολόγου είναι να βοηθήσει τους γονείς να ξεχωρίζουν πότε η καθυστέρηση στο περπάτημα είναι φυσιολογική παραλλαγή και πότε χρειάζεται εξειδικευμένος έλεγχος.

Πότε περιμένουμε το παιδί να περπατήσει;

Τα περισσότερα παιδιά:

• Στηρίζονται στα πόδια με βοήθεια γύρω στους 8–9 μήνες.
• Σηκώνονται όρθια και κρατιούνται από έπιπλα στους 10–12 μήνες.
• Κάνουν τα πρώτα αυτόνομα βήματα μεταξύ 12–15 μηνών.

Υπάρχουν παιδιά που μπορεί να περπατήσουν λίγο αργότερα (16–18 μήνες) χωρίς να υπάρχει παθολογία. Σημασία έχει όχι μόνο η ηλικία, αλλά και η συνολική εικόνα της κινητικής και νευρολογικής ανάπτυξης.

Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το περπάτημα;

Μερικοί συνηθισμένοι λόγοι για καθυστέρηση στο περπάτημα είναι:

• Πρόωρος τοκετός και χαμηλό βάρος γέννησης.
• Οικογενειακό ιστορικό, π.χ. γονείς που περπάτησαν αργά.
• Ιδιοσυγκρασία του παιδιού, πιο ήσυχο ή λιγότερο κινητικό.
• Προσκόλληση σε εναλλακτική μορφή μετακίνησης, όπως μπουσούλημα ή σύρσιμο στα οπίσθια.
• Παλαιότερα προβλήματα υγείας, νοσηλείες ή παρατεταμένο εγκλωβισμό σε κούνια/πάρκο.

Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να δούμε μια ήπια καθυστέρηση, χωρίς να συνδέεται απαραίτητα με νευρολογική νόσο.

Πότε πρέπει να ανησυχήσουμε;

Απευθυνόμαστε σε παιδονευρολόγο όταν:

• Το παιδί δεν στηρίζεται καθόλου στα πόδια μετά τους 10–11 μήνες.
• Δεν προσπαθεί να σηκωθεί όρθιο ή να σταθεί με στήριξη μετά τους 12 μήνες.
• Δεν περπατά αυτόνομα μετά τους 18 μήνες.
• Υπάρχει εμφανής ασυμμετρία στην κίνηση χεριών ή ποδιών.
• Το παιδί φαίνεται «χαλαρό» (υποτονία) ή αντίθετα πολύ «σφιγμένο» (υπερτονία).
• Συνοδεύεται από καθυστέρηση λόγου, επαφής, αντίδρασης στα ερεθίσματα.

Αυτά τα σημεία μπορεί να υποδηλώνουν νευρολογική διαταραχή, μυοπάθεια ή αναπτυξιακό πρόβλημα που χρήζει διερεύνησης.

Πώς γίνεται η παιδονευρολογική αξιολόγηση;

Στον παιδονευρολογικό έλεγχο:

• Λαμβάνουμε αναλυτικό ιστορικό κύησης, τοκετού και πρώιμης ανάπτυξης.
• Εξετάζουμε τον μυϊκό τόνο, τη δύναμη, τα αντανακλαστικά και τη στάση σώματος.
• Αξιολογούμε λεπτή και αδρή κινητικότητα, ισορροπία και συντονισμό.
• Εκτιμούμε παράλληλα τα αναπτυξιακά ορόσημα (λόγος, επαφή, παιχνίδι).

Αν χρειαστεί, μπορεί να ζητηθούν συμπληρωματικές εξετάσεις (αιματολογικός έλεγχος, απεικονιστικές εξετάσεις, γενετικός έλεγχος), πάντα εξατομικευμένα.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

Μερικές απλές πρακτικές που βοηθούν:

• Να δίνουν στο παιδί χρόνο στο πάτωμα για ασφαλές ελεύθερο παιχνίδι.
• Να αποφεύγουν παρατεταμένη χρήση περιπατητή, που αλλοιώνει τη φυσιολογική κινητική εξέλιξη.
• Να ενθαρρύνουν την κίνηση με παιχνίδια στο ύψος του παιδιού και ήπια υποστήριξη.

Το σημαντικότερο είναι να μην συγκρίνετε συνεχώς το παιδί με άλλα παιδιά και να εμπιστεύεστε τον ειδικό παιδονευρολόγο για εξατομικευμένη καθοδήγηση.

Πότε να κλείσετε ραντεβού

Αν το παιδί σας δεν έχει ξεκινήσει να περπατά μέχρι τους 18 μήνες ή αν παρατηρείτε οποιοδήποτε από τα ανησυχητικά σημεία που αναφέρθηκαν, είναι σκόπιμο να προγραμματίσετε παιδονευρολογική εκτίμηση. Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει την έναρξη κατάλληλης παρέμβασης (φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία, περαιτέρω νευρολογικό έλεγχο) και βελτιώνει σημαντικά την πρόγνωση.

Στο παιδονευρολογικό ιατρείο αξιολογείται ολοκληρωμένα η κινητική και νευρολογική ανάπτυξη του παιδιού, συζητούνται αναλυτικά οι ανησυχίες των γονέων και σχεδιάζεται εξατομικευμένο πλάνο παρακολούθησης και υποστήριξης.

Αν έχετε ανησυχία ότι το παιδί σας περπατά αργά, μπορείτε να ζητήσετε εξειδικευμένη συμβουλή και να λάβετε σαφείς απαντήσεις για την ανάπτυξή του.

Παράδειγμα από την κλινική πράξη: Πολλά παιδιά που εξετάζονται για «αργό περπάτημα» τελικά ανήκουν στο φάσμα της φυσιολογικής παραλλαγής και απλώς χρειάζονται παρακολούθηση και σωστή καθοδήγηση. Ωστόσο, σε ένα μικρό ποσοστό εντοπίζονται καταστάσεις όπως ήπια εγκεφαλική παράλυση ή νευρομυϊκές διαταραχές, όπου η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά στη μελλοντική λειτουργικότητα του παιδιού.

Σε κάθε περίπτωση, η αξιολόγηση από εξειδικευμένο παιδονευρολόγο προσφέρει ασφάλεια, σαφή διάγνωση και ένα οργανωμένο πλάνο αντιμετώπισης προσαρμοσμένο στις ανάγκες του δικού σας παιδιού.