Κοιλιακό άλγος στα παιδιά: Πότε είναι αθώο και πότε χρειάζεται άμεση εκτίμηση;

Γράφει ο Δημήτρης Γοδόσης
Παιδοχειρουργός στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης

Το κοιλιακό άλγος είναι ένας από τους συχνότερους λόγους για τους οποίους οι γονείς απευθύνονται στον παιδίατρο ή στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για ένα παροδικό και ήπιο σύμπτωμα, που σχετίζεται με μια ίωση, δυσκοιλιότητα ή κάποια διατροφική διαταραχή. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο πόνος μπορεί να αποτελεί ένδειξη μιας σοβαρότερης πάθησης που απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Ποιες μπορεί να είναι οι αιτίες;

Ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, το κοιλιακό άλγος μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικές καταστάσεις. Οι πιο συχνές είναι:

• Ιογενείς γαστρεντερίτιδες.
• Δυσκοιλιότητα.
• Ουρολοιμώξεις.
• Τροφικές δυσανεξίες ή γαστρεντερικές διαταραχές.
• Άγχος ή ψυχοσυναισθηματικοί παράγοντες, ιδιαίτερα στα μεγαλύτερα παιδιά.

Υπάρχουν όμως και χειρουργικές παθήσεις, όπως η οξεία σκωληκοειδίτιδα, ο εγκολεασμός στα βρέφη και τα μικρά παιδιά ή η συστροφή όρχεως στους εφήβους, που μπορεί αρχικά να εκδηλωθούν με κοιλιακό πόνο και απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.

Πότε πρέπει να ανησυχήσουν οι γονείς;

Η ένταση του πόνου δεν είναι πάντοτε ο καλύτερος δείκτης σοβαρότητας. Μεγαλύτερη σημασία έχουν η διάρκεια, η εντόπιση και τα συνοδά συμπτώματα.

Η άμεση ιατρική εκτίμηση είναι απαραίτητη όταν:

• ο πόνος είναι έντονος, συνεχής ή επιδεινώνεται,
• εντοπίζεται κυρίως στο δεξιό κάτω μέρος της κοιλιάς,
• συνοδεύεται από πυρετό, επίμονους εμέτους ή αίμα στα κόπρανα,
• το παιδί εμφανίζει έντονη υπνηλία, ωχρότητα ή δυσκολεύεται να κινηθεί,
• η κοιλιά είναι σκληρή και ιδιαίτερα ευαίσθητη στην ψηλάφηση,
• το παιδί αρνείται να φάει ή να πιει και παρουσιάζει σημεία αφυδάτωσης.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα βρέφη, καθώς συχνά δεν μπορούν να περιγράψουν τον πόνο και η κλινική εικόνα μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

Η ψύχραιμη παρατήρηση είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα. Είναι χρήσιμο να σημειωθούν:

• πότε ξεκίνησε ο πόνος,
• πού εντοπίζεται,
• αν μετακινείται,
• αν συνοδεύεται από πυρετό, εμέτους ή διάρροια,
• πότε ήταν η τελευταία κένωση και ούρηση του παιδιού.

Μέχρι να εξεταστεί από γιατρό, δεν συνιστάται η χορήγηση παυσίπονων ή αντιβιοτικών χωρίς ιατρική οδηγία, καθώς μπορεί να αλλοιώσουν την κλινική εικόνα και να καθυστερήσουν τη διάγνωση. Επίσης, εάν υπάρχει υποψία χειρουργικής πάθησης, καλό είναι να αποφεύγεται η λήψη τροφής ή υγρών μέχρι την εκτίμηση από ειδικό.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Η θεραπεία εξαρτάται αποκλειστικά από την αιτία. Στις περισσότερες περιπτώσεις αρκεί συντηρητική αντιμετώπιση με ενυδάτωση, κατάλληλη διατροφή και παρακολούθηση. Όταν όμως διαγνωστεί κάποια χειρουργική πάθηση, όπως η οξεία σκωληκοειδίτιδα, η έγκαιρη παρέμβαση είναι καθοριστική για την αποφυγή επιπλοκών και την ταχεία ανάρρωση του παιδιού.

Το μήνυμα προς τους γονείς

Το κοιλιακό άλγος είναι ένα συχνό σύμπτωμα, αλλά δεν πρέπει να υποτιμάται όταν επιμένει ή συνοδεύεται από ανησυχητικά σημεία. Η έγκαιρη αξιολόγηση από τον παιδίατρο ή τον παιδοχειρουργό επιτρέπει τη σωστή διάγνωση και την κατάλληλη αντιμετώπιση, προσφέροντας ασφάλεια τόσο στο παιδί όσο και στην οικογένεια.