Εμβόλια ενηλίκων: Η πρόληψη δεν έχει ηλικία

Γράφει ο Παναγιώτης Κολλάρας, Παθολόγος – Λοιμωξιολόγος, Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης

Όταν ακούμε τη λέξη «εμβόλια», το μυαλό μας συχνά πηγαίνει στα παιδιά. Η ανοσοποίηση, όμως, δεν σταματά στην παιδική ηλικία. Ο εμβολιασμός των ενηλίκων αποτελεί σημαντικό κομμάτι της πρόληψης, καθώς η προστασία από ορισμένες λοιμώξεις μπορεί να μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, ενώ παράλληλα οι ανάγκες μας αλλάζουν ανάλογα με την ηλικία και την κατάσταση της υγείας μας.

Βασική προτεραιότητα εξακολουθεί να είναι η τήρηση των γενικών μέτρων πρόληψης για τις λοιμώξεις και ειδικότερα ο εμβολιασμός.

Οι λοιμώξεις του αναπνευστικού εξακολουθούν να αποτελούν απειλή δημόσιας υγείας. Συγκεκριμένα, οι λοιμώξεις του αναπνευστικού αποτελούν το τρίτο αίτιο θνητότητας. Αν στο ανθρώπινο κόστος, προστεθεί το οικονομικό κόστος καθώς και οι αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής, συμπεραίνουμε ότι η πρόληψη των λοιμώξεων του αναπνευστικού αποτελεί προτεραιότητα.

Ποια εμβόλια χρειάζεται, λοιπόν, να γνωρίζει κάθε ενήλικας;

Από τη γρίπη έως τον πνευμονιόκοκκο

Το αντιγριπικό εμβόλιο συστήνεται σε ετήσια βάση, με ιδιαίτερη έμφαση στις μεγαλύτερες ηλικίες και στις ομάδες αυξημένου κινδύνου.

Παράλληλα, σημαντικό είναι να ελέγχουμε αν είμαστε καλυμμένοι έναντι του τετάνου, της διφθερίτιδας και του κοκκύτη, καθώς προβλέπονται αναμνηστικές δόσεις σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα. Το ακριβές πρόγραμμα εξαρτάται από το ιστορικό εμβολιασμού κάθε ατόμου.

Σε μεγαλύτερες ηλικίες ή σε άτομα με συγκεκριμένα χρόνια νοσήματα και παράγοντες κινδύνου μπορεί να συστήνονται, μεταξύ άλλων, εμβόλια έναντι του πνευμονιόκοκκου, του έρπητα ζωστήρα και του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV).

Ο εμβολιασμός με αντιπνευμονιοκοκκικό εμβολίο στους ενήλικες αφορά:

1. Τα άτομα με ηλικία 18-65 ετών, με σοβαρές συνοσηρότητες όπως χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), καρδιοπάθειες, σακχαρώδη διαβήτη, νεφρική ανεπάρκεια, οποιασδήποτε αιτιολογίας ανοσοκαταστολή, χρόνιες ηπατοπάθειες, ασπληνία και αλκοολισμό. Η συστηματική καπνισματική συνήθεια αποτελεί επίσης λόγο σύστασης για αντιπνευμονιοκοκκικό εμβολιασμό
2. Άτομα με ηλικία >65 ετών, όπου μόνο το ηλικιακό κριτήριο αποτελεί σύσταση εμβολιασμού ανεξάρτητα από την ύπαρξη συννοσηροτήτων

Επίσης, ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τις ιδιαίτερες συνθήκες, μπορεί να υπάρχει ένδειξη για εμβόλια όπως της ιλαράς-παρωτίτιδας-ερυθράς, της ανεμευλογιάς ή του HPV.

Επιπρόσθετα, ο εμβολιασμός συμβάλλει στη μείωση της μικροβιακής αντοχής, που αποτελεί μείζον πρόβλημα στην αντιμετώπιση των μικροβιακών λοιμώξεων διεθνώς και δυστυχώς ιδιαίτερα στη χώρα μας.

«Είμαι υγιής, άρα δεν χρειάζομαι εμβόλια»;

Πρόκειται για έναν από τους συχνότερους μύθους. Η ανάγκη εμβολιασμού δεν αφορά αποκλειστικά ανθρώπους που πάσχουν από κάποιο νόσημα. Η ηλικία, το επάγγελμα, ο τρόπος ζωής, τα ταξίδια, η εγκυμοσύνη, η ανοσολογική κατάσταση και το ατομικό ιστορικό εμβολιασμών είναι παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν τις συστάσεις.

Ο εμβολιασμός αποτελεί πράξη πρόληψης. Μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης και επιπλοκών, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην προστασία ευάλωτων ανθρώπων του οικογενειακού και κοινωνικού μας περιβάλλοντος.

Συνοπτικά συστήνω τους παρακάτω εμβολιασμούς:

• ετησίως έναντι της γρίπης.
• ετησίως έναντι της νόσου COVID-19, σύμφωνα με τα τρέχοντα επιδημιολογικά δεδομένα.
• εφάπαξ έναντι του πνευμονιόκοκκου (PVC20).
• σε δύο δόσεις (RZV) έναντι του έρπητα ζωστήρα, σε ανοσοκατεσταλμένους ενήλικες ≥18 ετών και σε ανοσοεπαρκείς ενήλικες ≥60 ετών
• ανά 10 έτη έναντι του κοκκύτη.
• Ανά τριετία για τον ιό του αναπνευστικού συγκυτίου (RSV)

Δεν υπάρχει, επομένως, ένα ενιαίο πρόγραμμα εμβολιασμού που να ταιριάζει σε όλους. Ελέγχουμε το ιστορικό μας και συζητάμε με τον γιατρό μας ποια εμβόλια χρειάζονται, πότε και με ποιο σχήμα. Η πρόληψη δεν έχει ηλικία.