Πρακτικές Συμβουλές για την Ψυχική μας Υγεία

Στέλιος Καπαρός, Ψυχίατρος, Επιστημονικός Συνεργάτης, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

1. Ποιος είναι ο ρόλος της άσκησης και του ύπνου στην Ψυχική υγεία:

Η σωματική δραστηριότητα και ο ύπνος σχετίζονται μεταξύ τους αλλά δρουν και ανεξάρτητα στην ψυχική υγεία.

Η τακτική άσκηση βελτιώνει τη λειτουργία του άξονα υποθάλαμου-υπόφυσης-επινεφριδίων, αυξάνει την παραγωγή ενδορφινών, ενισχύει την αιμάτωση του εγκεφάλου με αποτέλεσμα τη μείωση του άγχους, τη βελτίωση της διάθεσης, τη βελτίωση της ποιότητας κα της ποσότητας του ύπνου και των γνωστικών λειτουργιών και δεξιοτήτων.

Ο καλός και ποιοτικός ύπνος ρυθμίζει τη σωστή έκκριση κορτιζόλης και άλλων ορμονών του στρες, ενισχύει την μνήμη, τη συγκέντρωση και προστατεύει από το άγχος και την κατάθλιψη.

Ένας κακός ύπνος αυξάνει τα επίπεδα κορτιζόλης με αποτέλεσμα την αύξηση του στρες στον οργανισμό.

2. Πως μπορούμε να δημιουργήσουμε προσωπικό χρόνο μέσα σε μία απαιτητική ημέρα;

Δεν υπάρχουν "συνταγές" που λειτουργούν για όλους. Πάντως μερικές πρακτικές προτάσεις είναι:

• Ξεκινάμε νωρίς τη δουλειά. Έτσι γινόμαστε και πιο αποδοτικοί και μας μένει περισσότερος χρόνος μέσα στην ημέρα.
• Προσπαθούμε να αξιοποιήσουμε της "χαμένες" ώρες, όπως στην διαδρομή προς την δουλεία, να ακούσουμε ένα podcast ή ένα ακουστικό βιβλίο.
• Ασχολούμαστε με δουλειές του σπιτιού όπως το μαγείρεμα.
• Ξεκινάμε μια δραστηριότητα ή ένα hobby που μας ενδιαφέρει.

3. Ποιος είναι ο ρόλος των κοινωνικών σχέσεων και της ουσιαστικής επικοινωνίας με τους άλλους στην ψυχική υγεία;

Οι άνθρωποι είναι κοινωνικά όντα, χρειάζονται τόσο την συντροφιά των άλλων όσο και την συντροφικότητα για να ευδοκιμήσουν στη ζωή τους.

Οι κοινωνικές συναναστροφές μας εκπαιδεύουν στους ποικίλους τρόπους του "σχετίζεσθε" , αντιλαμβανόμαστε την διαφορετικότητα στις συμπεριφορές, στα συναισθήματα και στον τρόπο έκφρασης αυτών, και αυτό μας βοηθάει στην ανακάλυψη του ίδιου μας του εαυτού, με αποτέλεσμα να μπορούμε να ακούμε και να καταλαβαίνουμε τους άλλους (ενσυναίσθηση), αλλά και να μοιραζόμαστε δικά μας συναισθήματα, φόβους, ανησυχίες, ανασφάλειες.

Η χρόνια μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση οδηγούν σε κατάθλιψη, άγχος, και πρόωρη εξασθένιση γνωστικών λειτουργιών.

4. Πώς μπορούμε να ενισχύσουμε την ψυχική μας ανθεκτικότητα;

Ψυχική ανθεκτικότητα είναι η ικανότητά μας να ανακάμψουμε από δύσκολα και σοβαρά γεγονότα στη ζωή μας αλλά και να διαχειριζόμαστε την στρεσογόνο καθημερινότητα για να έχουμε ψυχική ισορροπία.

Η ενίσχυση περιλαμβάνει 3 άξονες:

A. Ατομική φροντίδα σώματος και ψυχής με συστηματική άσκηση, ασκήσεις χαλάρωσης, ισορροπημένη διατροφή, ποιοτικό ύπνο, αύξηση κοινωνικών επαφών.

B. Αναγνώριση και διαχείριση συναισθημάτων και δυσλειτουργικών σκέψεων. Δεν πρέπει να διστάζουμε να ζητάμε βοήθεια από ειδικούς όταν αυτές οι σκέψεις "δηλητηριάζουν" την καθημερινότητά μας. Σκοπός είναι η μείωση του αποτυπώματός τους και η αντικατάστασή τους από ρεαλιστικούς στόχους και αισιοδοξία.

Γ. Μαθαίνουμε να εστιάζουμε στα θετικά γεγονότα και να αντλούμε ικανοποίηση από αυτά. Μαθαίνουμε να ζούμε το σήμερα, χωρίς να ξεχνάμε το παρελθόν αλλά και χωρίς να ζούμε σε αυτό. Σχεδιάζουμε το μέλλον με την εμπειρία που αποκτήσαμε ακόμα και από δύσκολες και δυσάρεστες καταστάσεις.

5. Αν ξεκινούσαμε σήμερα με μία μικρή αλλαγή για την ψυχική μας υγεία, ποια θα ήταν;

Μικρές αλλαγές που μπορεί κανείς να κάνει, είναι:

• να μειώσει τον χρόνο του στις οθόνες.
• να αυξήσει την φυσική δραστηριότητα με περπάτημα. Mία βόλτα στον ήλιο είναι ιδανική, έστω και για 5 λεπτά κατά το διάλειμμα στη δουλειά.
• να αυξήσει την επαφή του με ανθρώπους.