Χανταϊός: απαντήσεις σε βασικές ερωτήσεις

Γράφει η Αθηνά Στούπη, Παθολόγος- Λοιμωξιολόγος, Διευθύντρια Λοιμωξιολογικής Κλινικής, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

1. Τι είναι ο ιός hantavirus και το στέλεχος Άνδεων;

Οι χανταϊοί είναι μια ομάδα ιών που μεταδίδονται κυρίως μέσω σωματιδίων από μολυσμένα τρωκτικά. Μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή νόσο όπως αναπνευστική η νεφρική ανεπάρκεια. Ο ιός των Άνδεων, ο οποίος εμπλέκεται στην πρόσφατη έξαρση που διαπιστώθηκε σε κρουαζιερόπλοιο στις 24 Μαίου 2026, είναι ένας χανταϊός που βρίσκεται κυρίως στην Νότια Αμερική. Το συγκεκριμένο στέλεχός μπορεί να προκαλέσει σοβαρή, απειλητική για την ζωή πνευμονική λοίμωξη που ονομάζεται «Πνευμονικό Σύνδρομο Χανταϊού».

1. Πώς μεταδίδεται;

Κυρίως όταν κάποιος εισπνεύσει σκόνη/σταγονίδια μολυσμένα με ούρα, κόπρανα ή σάλιο τρωκτικών. Σπανιότερα μπορεί να μεταδοθεί από δάγκωμα ή γρατζουνιά τρωκτικού.

2. Μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο;

Συνήθως όχι. Η εξαίρεση είναι ο Andes virus, στέλεχος Χανταϊού που έχει συνδεθεί με σπάνια μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, κυρίως μετά από στενή και παρατεταμένη επαφή.

3. Γιατί αυτό δεν θεωρείται η επόμενη πανδημία;

Σε αντίθεση με την COVID-19, ο ιός Hantavirus των Άνδεων δεν μεταδίδεται εύκολα μεταξύ των ανθρώπων. Επιπλέον, η φυσική δεξαμενή τρωκτικών για τον ιό δεν υπάρχει στην Ευρώπη και είναι απίθανη η εξάπλωση του.

4. Έχει κάνει μετάλλαξη ο ιός η έχει γίνει πιο επικίνδυνος;

Η γενετική μελέτη έχει δείξει ότι ο ιός που εμπλέκεται είναι παρόμοιος με τους ιούς των Άνδεων που ήδη κυκλοφορούν στη Νότια Αμερική και δεν αποτελεί νέα παραλλαγή.

5. Μπορούν οι πρώην επιβάτες και το πλήρωμα να μεταδώσουν τον ιό σε μέλη της οικογένειας τους στο σπίτι;

Η πιθανότητα περιορισμένης μετάδοσης από άτομο σε άτομο δεν μπορεί να αποκλειστεί, ιδιαίτερα με στενή και παρατεταμένη επαφή. Ωστόσο η πιθανότητα εξάπλωσης παραμένει πολύ χαμηλή, ιδιαίτερα εάν ακολουθηθούν οι οδηγίες δημόσιας υγείας με την αυτο-καραντίνα, αν θεωρηθεί απαραίτητη.

6. Ήρθα σε επαφή με άτομο που βρέθηκε θετικό στον ιό Andes hantavirus. Tι πρέπει να κάνω;

Επικοινωνήστε με τις τοπικές αρχές δημόσιας υγείας, οι οποίες θα σας δώσουν τις κατάλληλες οδηγίες για τυχόν ανάγκη λήψης μέτρων.

7. Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα;

Συχνά μοιάζουν με γρίπη: πυρετός, έντονη κόπωση, μυϊκοί πόνοι, πονοκέφαλος, ζάλη, ρίγη, ναυτία, εμετός, διάρροια ή κοιλιακός πόνος.

8. Πότε γίνεται επικίνδυνος;

Όταν εμφανιστεί βήχας, δύσπνοια, γρήγορη επιδείνωση της αναπνοής, χαμηλή πίεση ή εικόνα πνευμονίας/αναπνευστικής δυσχέρειας. Τότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

9. Πόσο γρήγορα εμφανίζονται τα συμπτώματα;

Συνήθως μέσα σε 2–4 εβδομάδες μετά την έκθεση, αλλά μπορεί να εμφανιστούν από περίπου 1 έως 8 εβδομάδες.

10. Υπάρχει θεραπεία;

Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για όλους τους τύπους. Η αντιμετώπιση είναι κυρίως υποστηρικτική, και στις σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία ή ΜΕΘ. Η έγκαιρη αναγνώριση βοηθά πολύ.

11. Πώς προλαμβάνεται;

Με αποφυγή επαφής με τρωκτικά, σφράγισμα οπών στο σπίτι, σωστή αποθήκευση τροφίμων, χρήση παγίδων όπου χρειάζεται και προσεκτικό καθάρισμα χώρων με πιθανή παρουσία ποντικών.

12. Τι δεν πρέπει να κάνω όταν καθαρίζω χώρο με ποντίκια;

Να μην σκουπίζεις ή σκουπίζεις με ηλεκτρική σκούπα ξηρά κόπρανα/φωλιές, γιατί μπορεί να σηκωθεί μολυσμένη σκόνη. Πρέπει πρώτα να αερίζεται ο χώρος και να γίνεται υγρός καθαρισμός με απολυμαντικό.

13. Πότε να ζητήσω τη βοήθεια ιατρού;

Αν έχεις πυρετό, έντονη κόπωση, μυϊκούς πόνους μετά από πιθανή έκθεση σε τρωκτικά ή μολυσμένο χώρο, και ιδιαίτερα αν εμφανιστεί βήχας ή δύσπνοια, χρειάζεται άμεση ιατρική επικοινωνία.