Πόνος στον ώμο: Πώς αντιμετωπίζεται; - Περιαρθρίτιδα ώμου

Γράφουν οι:

• Εμμανουήλ Αντωνογιαννάκης, Διευθυντής Τμήματος Αρθροσκόπησης και Χειρουργικής Ώμου Ιατρικού Κέντρου Αθηνών
• Εμμανουήλ Μπριλάκης, Επιμελητής Τμήματος Αρθροσκόπησης και Χειρουργικής Ώμου Ιατρικού Κέντρου Αθηνών

Ο όρος «περιαρθρίτιδα ώμου» χρησιμοποιήθηκε κατά το παρελθόν και αποτελεί μία αόριστη περιγραφή η οποία περιγράφει τις παθήσεις που προκαλούν πόνο στον ώμο και περιορίζουν την κινητικότητα  του ώμου χωρίς να εμφανίζουν ακτινολογικά ευρήματα αρθρίτιδας. Στην πραγματικότητα, κάτω από την ομπρέλα αυτού του όρου «περιαρθρίτιδα ώμου» περιλαμβάνεται ένας μεγάλος αριθμός παθήσεων. Η επικράτηση και χρήση αυτού του όρου οφείλεται στο γεγονός ότι τα συμπτώματα αυτών των παθήσεων είναι κοινά (πόνος ώμου-ιδίως νυκτερινός, μείωση του εύρους κίνησης και δυσλειτουργία της άρθρωσης).

Η πρόοδος της ιατρικής, η χρήση νέων τεχνολογιών και η εισαγωγή νέων απεικονιστικών μεθόδων (αξονική τομογραφία, μαγνητική τομογραφία) βοήθησε στην αναγνώριση, ταυτοποίηση και διαφοροδιάγνωση αυτών των νοσολογικών οντοτήτων που προκαλούν πόνο στον ώμο. Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον και η εξειδίκευση ορισμένων Ορθοπαιδικών Χειρουργών στην Παθολογία και την Χειρουργική του ώμου σε συνδυασμό με την επανάσταση που έφερε η χρήση του αρθροσκοπίου άλλαξε την επικρατούσα γνώση για τις παθήσεις του ώμου. Έτσι ο όρος  «περιαρθρίτιδα ώμου» δεν είναι σωστό να χρησιμοποιείται σήμερα γιατί αφενός δεν είναι ακριβής, αλλά κυρίως γιατί πλέον έχουν εφαρμοστεί εξειδικευμένες θεραπείες στις διαφορετικές παθήσεις που καλύπτει ο όρος αυτός.

Οι παθήσεις που συνηθιζόταν να περιγράφονται με τον όρο «περιαρθρίτιδα ώμου», είναι οι εξής:

• Τενοντίτιδα του πετάλου των στροφέων του ώμου (συνήθως του υπερακανθίου)
• Ρήξη του τενοντίου πετάλου των στροφέων του ώμου (υπερακάνθιος, υπακάνθιος, υποπλάτιος)
• Σύνδρομο υπακρωμιακής πρόσκρουσης
• Ασβεστοποιός τενοντίτιδα
• Συμφυτική θυλακίτιδα ή παγωμένος ώμος
• Τενοντίτιδα, ρήξη ή εξάρθρημα του τένοντα της μακράς κεφαλής του δικεφάλου βραχιονίου
• Ρήξη του επιχείλιου  χόνδρου (βλάβες SLAP)
• Οστεοαρθρίτιδα ή διάστρεμμα της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης
• Πίεση υπερπλάτιου νεύρου
• Μη τραυματική αστάθεια ώμου

Η θεραπεία των παραπάνω παθήσεων του ώμου είναι συντηρητική ή χειρουργική. Η συντηρητική  θεραπεία περιλαμβάνει αντιφλεγμονώδη φάρμακα από το στόμα, ενδαρθρικές εγχύσεις φαρμάκων ή πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια (PRP) και κατάλληλα προγράμματα φυσικοθεραπείας. Όσον αφορά στη Χειρουργική, σήμερα το σύνολο σχεδόν των επεμβάσεων για την αντιμετώπιση των παραπάνω παθήσεων πραγματοποιείται αρθροσκοπικά. Η αρθροσκόπηση ώμου είναι μία χειρουργική πράξη ελάχιστης επεμβατικότητας μιας και η επέμβαση γίνεται μέσα από οπές μερικών χιλιοστών που διανοίγονται γύρω από την άρθρωση χωρίς τομές στο υπερκείμενο δέρμα. Από αυτές εισάγεται το αρθροσκόπιο, το οποίο με τη βοήθεια οπτικών ινών προσφέρει επισκόπηση της άρθρωσης υπό άμεση όραση και μεγέθυνση. Επίσης, με την αρθροσκόπηση ώμου εισάγονται τα απαραίτητα εργαλεία (ράμματα, άγκυρες) για την εφαρμογή της κατάλληλης θεραπείας. Τα πλεονεκτήματα της μεθόδου αρθροσκόπησης ώμου είναι η ασφάλεια, το μικρότερο χειρουργικό τραύμα, το άψογο αισθητικό αποτέλεσμα, η υψηλή διαγνωστική ευαισθησία και το μικρότερο ποσοστό επιπλοκών σε σχέση με την ανοικτή χειρουργική που εφαρμόζονταν παλαιότερα. Για την επέμβαση αρθροσκόπησης ώμου συνήθως δεν απαιτείται ενδονοσοκομειακή νοσηλεία και ο χρόνος αποθεραπείας είναι μικρότερος σε σύγκριση με αυτόν που απαιτούσαν οι παλαιότερες τεχνικές.

Τόσο η συντηρητική, όσο και η χειρουργική θεραπεία συμπληρώνεται με πρόγραμμα αποκατάστασης που έχει σκοπό την ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης του ώμου αλλά και την μυϊκή ενδυνάμωση των παρακείμενων μυών. Ο χρόνος της αποκατάστασης της άρθρωσης του ώμου ποικίλει ανάλογα με τη βαρύτητα των βλαβών και τις λειτουργικές απαιτήσεις του ασθενούς. Έτσι, αν και η επιστροφή σε καθημερινές δραστηριότητες και σε εργασία γραφείου δεν καθυστερεί, σε ορισμένες περιπτώσεις η επιστροφή σε πλήρη αθλητική δραστηριότητα ή σε βαριά χειρωνακτική εργασία μπορεί να χρειάζεται διάστημα μερικών μηνών.