Ρομποτική χειρουργική και ολιστική αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη

Γράφουν οι: 

• Δρ. Χρήστος Κομνηνός, MD, MSc, PhD, FEBU, Χειρουργός Ουρολόγος-Ανδρολόγος, Διευθυντής Κέντρου Αναπλαστικής και Προηγμένης Χειρουργικής Ουρολογίας, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών. 

• Δρ. Χρήστος Φλιάτουρας, Ουρολόγος-Ανδρολόγος, Υπεύθυνος του Ανδρολογικού Tμήματος του Κέντρου Αναπλαστικής και Προηγμένης Χειρουργικής Ουρολογίας, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών.

Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τον πιο συχνό καρκίνο στους άντρες του  δυτικού κόσμου. Η χειρουργική αντιμετώπιση αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη θεραπεία, εφόσον η νόσος και  η υπόλοιπη κατάσταση του ασθενή το επιτρέπει.  Τα αποτελέσματα μιας χειρουργικής επέμβασης θεωρούνται ιδανικά εφόσον επιτυγχάνεται η άριστη ογκολογική εξαίρεση της νόσου, σε συνδυασμό με την ύπαρξη πλήρους εγκράτειας των ούρων και διατήρηση της στυτικής λειτουργίας.

Είναι αρκετά πιθανό, όμως, έπειτα από τη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη, να παρατηρούνται προβλήματα, όπως ακράτεια των ούρων και στυτική δυσλειτουργία. Για αυτό το λόγο είναι αναγκαία η ύπαρξη μιας ιδιαίτερα έμπειρης και εξειδικευμένης ομάδας, που να μπορεί να αντιμετωπίζει τη νόσο ολιστικά, παρέχοντας τα καλύτερα αποτελέσματα στην αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη.

Χειρουργικές θεραπείες καρκίνου προστάτη και ακράτεια ούρων

Η προτεινόμενη θεραπεία για τον καρκίνο του προστάτη εξαρτάται από το στάδιο της νόσου. Η πιο διαδεδομένη θεραπευτική επιλογή είναι η χειρουργική επέμβαση ριζικής προστατεκτομής, κατά την οποία αφαιρείται ολόκληρος ο προστάτης αδένας και οι σπερματοδόχες κύστεις.

Οι νέες τεχνικές, ιδίως με τη χρήση της ρομποτικής χειρουργικής, έχουν βοηθήσει πάρα πολύ στο να μειωθούν τα ποσοστά εμφάνισης επιπλοκών, ενώ παράλληλα είναι σχεδόν ανώδυνες και προσφέρουν ταχύτερους χρόνους αποκατάστασης.

Επιπλέον, δε, σε στοιχεία από πρόσφατα δημοσιευμένες μελέτες, φαίνεται ότι η τεχνική της Retzius sparing ρομποτικής προστατεκτομής, υπερτερεί έναντι όλων των άλλων τεχνικών, είτε ρομποτικής, είτε λαπαροσκοπικής, είτε ανοικτής χειρουργικής, τόσο στην ελαχιστοποίηση της πιθανότητας εμφάνισης ακράτειας των ούρων στο πρώτο 6μήνο μετά την επέμβαση, όσο και στην ταχύτητα επανόδου στην εγκράτεια των ούρων, μετά από την αφαίρεση του ουροκαθετήρα.

Με τη Retzius sparing ρομποτική προστατεκτομή διενεργείται η ριζική εξαίρεση του προστάτη αδένα, μέσω μιας μικρής τομής στο δουγλάσσειο χώρο. Με αυτή την τεχνική σεβόμαστε πλήρως τις ανατομικές δομές που περιβάλλουν τον προστάτη και ελαχιστοποιούμε τον κίνδυνο πρόκλησης χειρουργικών  κακώσεων των γύρω ιστών (αγγεία, νεύρα, σφιγκτήρα, σύνδεσμοι, περιτονίες).  Συνέπεια αυτών είναι η επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων συγκριτικά  με οποιαδήποτε άλλη ρομποτική τεχνική στην εγκράτεια των ούρων, αλλά ενδεχομένως και στη στυτική λειτουργία.

Επεμβάσεις προστάτη & αποκατάσταση στυτικής λειτουργίας

Είναι πολύ σημαντικό, εφόσον η καρκινική νόσος το επιτρέπει, να  διενεργείται πλήρης διατήρηση των αγγειονευρωδών δεματίων της στύσης. Με την πλήρη διατήρηση των αγγειονευρωδών δεματίων, πολλές φορές οι ασθενείς αναφέρουν στυτική λειτουργία τις πρώτες ημέρες μετά την επέμβαση και πριν καν αφαιρέσουν τον ουροκαθετήρα. Σε περιπτώσεις  όμως, που είτε η καρκινική νόσος δεν επιτρέπει τη διατήρηση των δεματίων της στύσης, είτε προϋπήρχε και πριν το χειρουργείο κάποιου βαθμού στυτική δυσλειτουργία που επιδεινώθηκε μετά το χειρουργείο, είναι αναγκαία η ύπαρξη κατάλληλης και εξειδικευμένης υποστηρικτής ομάδας για όσο το δυνατόν καλύτερη αποκατάσταση της στυτικής λειτουργίας.

Οι νέες οδηγίες συστήνουν πρωτόκολλα αποκατάστασης της σεξουαλικής υγείας αμέσως μετά τις επεμβάσεις προστάτη και ανεξάρτητα από τη σοβαρότητα της πάθησης. Αυτό που πρέπει να γίνει κατανοητό για τους ασθενείς είναι ότι για το διάστημα που ακολουθεί μετά την επέμβαση θα πρέπει να διατηρήσουμε υγιή και ζωντανό τον στυτικό μηχανισμό για να μην αδρανήσει το πέος. Γι’ αυτόν λοιπόν τον λόγο, ακολουθούμε συγκεκριμένα πρωτόκολλα αποκατάστασης της στυτικής λειτουργίας.

Υπάρχουν αρκετές διαθέσιμες επιλογές που μπορούν να αποκαταστήσουν τη στυτική λειτουργία, ώστε οι ασθενείς να απολαμβάνουν χωρίς εμπόδια τη σεξουαλική τους ζωή. Οι διαθέσιμες επιλογές περιλαμβάνουν τη χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής από το στόμα, τις ενδοπεϊκές ενέσεις, τα κρουστικά κύματα και την χειρουργική τοποθέτηση πεϊκής πρόθεσης.

Για τη  επίτευξη των βέλτιστων αποτελεσμάτων είναι αναγκαία η από νωρίς ενίσχυση των στυτικών μηχανισμών, μέσω ενός προγράμματος ολιστικής αντιμετώπισης του καρκίνου του προστάτη.

1. Rosenberg JE, Jung JH, Edgerton J, et al.  Retzius-sparing versus standard robotic-assisted laparoscopic prostatectomy for the treatment of clinically localized prostate cancer. Cochrane database. 2020
2. Dalela D, Jeong W, Prasad M-A, et al. A pragmatic randomized controlled trial examining the impact of the Retzius sparing approach on early urinary continence recovery after robot-assisted radical prostatectomy. Eur Urol 2017;72:686–688.
3. Lim SK, Kim KH, Shin T-Y, et al. Retzius-sparing robot-assisted laparoscopic radical prostatectomy: combining the best of retropubic and perineal approaches. BJU Int 2014;114:236–244.
4. Sayyid RK, Simpson WG, Lu C, et al. Retzius-sparing robotic-assisted laparoscopic radical prostatectomy: a safe surgical technique with superior continence outcomes. J Endourol 2017; 31:1244–1250.
5. Guidelines for Sexual Health Care for Prostate Cancer 2022