Πώς να προστατεύσετε τα αφτιά του παιδιού σας από απώλεια ακοής που προκαλείται από ήχο

Γράφει η Δήμητρα Ντινοπούλου, Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος- ΩΡΛ Παίδων, Αναπληρώτρια Διευθύντρια της Β’ ΩΡΛ Κλινικής στο Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών, εξηγεί αναλυτικά.

Η βαρηκοΐα από θόρυβο αποτελεί την συχνότερη αιτία επίκτητης βαρηκοΐας αλλά και τη μοναδική η οποία μπορεί να προβλεφθεί . Για τον λόγο αυτό έχουν θεσπισθεί όρια ασφαλούς έκθεσης τα οποία αναφέρουν την ένταση  και την διάρκεια παραμονής ενός ατόμου στο θορυβώδες περιβάλλον ώστε να είναι ασφαλές. Π.χ. 85 dB (περίπου η ένταση ενός δρόμου πόλης με κυκλοφορία οχημάτων ) για 8 ώρες. Δεν κινδυνεύουν όμως μόνο οι ενήλικες να χάσουν την ακοή τους από την έκθεση σε υψηλές εντάσεις ήχου.

Τα παιδιά ιδιαίτερα με την τωρινή συγκυρία, όπου  αναγκάζονται να μένουν μέσα  στο σπίτι και να εξαρτάται και  η εκπαίδευση τους αλλά και ο ελεύθερος χρόνος τους από ηλεκτρονικές συσκευές,  εκτίθενται συχνά  σε υψηλές εντάσεις ήχου. Σε μέγιστη ένταση τα κινητά τηλέφωνα και τα tablet φτάνουν  έως και  τα 105 dB. Η ένταση αυτή όμως μπορεί να βλάψει την ακοή σε μόλις 5 λεπτά.  Αλλά και  ο θόρυβος σε γυμναστήρια, σε στάδια,  σε κέντρα νυκτερινής διασκέδασης, σε συναυλίες ή ακόμη και η χρήση των ακουστικών σε υψηλές εντάσεις όταν αθλούνται ή μετακινούνται μπορούν επίσης να βλάψουν την ακοή των παιδιών με συνέπειες οι οποίες όταν γίνουν φανερές ήδη η βλάβη είναι σε μεγάλο βαθμό.

Τα παιδιά πρέπει να ενημερωθούν για την αξία της ακοής στην ζωή τους, τον τρόπο λειτουργίας της ακοής και πως η έκθεση σε θόρυβο μπορεί να βλάψει την ακοή τους αμετάκλητα καθώς οι ευαίσθητες δομές του εσωτερικού μας αυτιού δεν αναγεννιόνται.  Επίσης να ενημερωθούν με παραδείγματα για τον χρόνο της ασφαλούς έκθεσης ,καθώς όχι μόνο η ένταση αλλά και ο χρόνος έκθεσης είναι καθοριστικός παράγοντας για τη βλάβη του οργάνου της ακοής. Στόχος είναι να αποκτήσουν υγιείς  συνήθειες  ακρόασης ώστε να  προστατεύουν την ακοή τους.  

Πως μπορούμε πρακτικά όμως να βοηθήσουμε τα παιδιά μας;

Μία ένδειξη ότι η ένταση των ακουστικών που χρησιμοποιεί το παιδί σας είναι πολύ υψηλή είναι όταν κάποιος που βρίσκεται δίπλα του ακούει τον ήχο από τα ακουστικά . Είναι σύνηθες η τάση αύξησης της έντασης στα προσωπικά συστήματα ώστε να υπερκερασθεί ο περιβάλλον εξωτερικός θόρυβος . Μια καλή πρακτική είναι η ρύθμιση της έντασης σε ένα ήσυχο χώρο και η προσπάθεια να μην αυξηθεί η ένταση ακόμη και σε θορυβώδες περιβάλλον. Οι κατασκευαστές των συσκευών προτείνουν να μην αυξάνεται η ένταση πάνω από τα 85 dB. Επίσης  σε κάποια συστήματα υπάρχει η δυνατότητα γονικού ελέγχου, παρέμβασης δηλαδή και αποκοπής της μέγιστης εξόδου ώστε να μην είναι δυνατή η αύξηση της έντασης πέρα από ένα όριο

Ένα άλλο θέμα αποτελεί η επιλογή του ακουστικού. Τα ενδοωτιαία ακουστικά τα οποία δεν προκαλούν απόφραξη αποδίδουν μικρότερη ακουστική ενέργεια αλλά δεν απομονώνουν τους ήχους του περιβάλλοντος, με αποτέλεσμα κάποια παιδιά να αυξάνουν την ένταση. Αντίθετα τα ακουστικά που αποφράσσουν τον ακουστικό πόρο ή τα εξωτερικά ακουστικά παρέχουν καλύτερη ποιότητα ήχου αλλά έχουν μεγαλύτερες εντάσεις και απομονώνουν το άτομο από το περιβάλλον του, γεγονός το οποίο ίσως είναι επικίνδυνο σε εξωτερικό χώρο, στο πέρασμα ενός δρόμου για παράδειγμα. Μερικά παιδιά έχουν την συνήθεια να εφαρμόζουν μόνο το ένα ακουστικό στο αυτί τους ώστε να παρακολουθούν και τι γίνεται στο περιβάλλον.  Αυτό όμως τα οδηγεί να αυξάνουν υπερβολικά την ένταση .

Η χρήση ωτοασπίδων σε θορυβώδες περιβάλλον, συναυλίες, στάδια αποτελεί επίσης μία επιλογή για την προστασία της ακοής. Μία ωτοασπίδα όμως παρέχει μία προστασία της τάξης των 27-30 dB η οποία σε κάποιες περιπτώσεις δεν είναι αρκετή.

Αναγνωρίζοντας το σοβαρό πρόβλημα της έκθεσης των παιδιών σε υψηλά επίπεδα θορύβου υπάρχουν κάποιες δράσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα με στόχο την ενημέρωση των παιδιών για τους κινδύνους έκθεσης σε θόρυβο. Σε πολλές χώρες εφαρμόζονται σχολικά προγράμματα με ανάλογο με την ηλικία υλικό τα οποία παρέχουν στα παιδιά γνώσεις σχετικά με την ακοή και την θορυβογενή βαρηκοΐα και ενθαρρύνουν την πρόληψη, όπως το Sound Sense με την προτροπή «Σώστε τα αυτιά σας για την μουσική» ή το noisy planet.

Υπάρχουν εφαρμογές επίσης οι οποίες δίνουν την δυνατότητα μιας κατά προσέγγισης μέτρησης του θορύβου στο περιβάλλον και οι οποίες μπορούν να χρησιμεύσουν ώστε να καταλάβουν τα παιδιά  ποια επίπεδα έντασης είναι ασφαλή.