Έφηβος: Κοιμάται Αρκετά;

The one-third of our lives that we spend sleeping, far from being “unproductive,” plays a direct role in how full, energetic and successful the other two-thirds of our lives can be.

                                                                                                             National Sleep Foundation

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε έφηβους των ΗΠΑ αποκαλύπτει ότι το 75% των εφήβων δεν προσλαμβάνουν τον απαραίτητο χρόνο ύπνου. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ πιθανόν να αφορά και τον Ελληνικό πληθυσμό. Οι απαραίτητες ώρες ύπνου για  τους εφήβους κυμαίνονται μεταξύ οκτώ και 10 ώρες την ημέρα. Ο περιορισμός τους  συσχετίζετε με αύξηση του κινδύνου εμφάνισης διαταραχών τόσο του σώματος, όσο και της νοητικής, αλλά και ψυχικής σφαίρας.

Παθήσεις όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης εμφανίζουν αυξημένη επίπτωση σε εφήβους που δεν κοιμούνται αρκετά. Αίτιο αυτού είναι η μείωση των επιπέδων της λεπτίνης , της ορμόνης που περιορίζει  την πίνα και η ταυτόχρονη αύξηση των επιπέδων της γρελίνης ,της  ορμόνης  που αυξάνει την όρεξη για τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες και λιπαρές τροφές.

Οι έφηβοι  βρίσκονται σε ένα από τα ηλικιακά φάσματα όπου ο οργανισμός βιώνει μια αναπτυξιακή έκρηξη. Αυτή πυροδοτείτε από την αυξητική ορμόνη, που θα ενεργοποιήσει την πρόσληψη ύψους, την αύξηση της μυϊκής μάζας και την πάχυνση του δέρματος. Η ορμόνη αυτή εκκρίνετε σε συγκεκριμένη φάση του ύπνου και ο περιορισμός αυτού έχει άμεσες επιπτώσεις τόσο στην παραγωγή, όσο και στην έκκρισή της.

Οι έφηβοι που δεν κοιμούνται επαρκώς  παρουσιάζουν μειωμένες σχολικές επιδώσεις, αλλά και αυξημένη επίπτωση σε ατυχήματα. Ο εγκέφαλος που δεν έχει προσλάβει τον απαραίτητο χρόνο ύπνου , δεν μπορεί να συγκεντρωθεί στα δεδομένα, έχοντας σαν συνέπεια την μειωμένη αντίληψη και σαν φυσικό επακόλουθο την περιορισμένη ικανότητας καταγραφής-απομνημόνευσης, αλλά  και μάθησης. Ταυτόχρονα περιορίζετε η ικανότητα προσοχής  και πρόληψης του επικείμενου κινδύνου, κάνοντας τον άνθρωπο παράτολμο και επιρρεπή σε ριψοκίνδυνες αποφάσεις και συμπεριφορές.

Οι έφηβοι που δεν κοιμούνται επαρκώς παρουσιάζουν επιθετική ή και ακατάλληλη συμπεριφορά προς την οικογένεια και τους οικείους τους, καθώς εμφανίζουν ανυπομονησία, μειωμένη ικανότητα αυτορρύθμισης και έχουν χαμηλή ανοχή στη ματαίωσης των σχεδίων τους.

Ο περιορισμός των ωρών του ύπνου προκαλεί αύξηση των επιπέδων της κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες. Η αύξηση αυτή έχει ενοχοποιηθεί για την ευπάθεια  σε λοιμώξεις, αυτοάνοσες νόσους, αλλά και νόσους του ψυχισμού όπως η κατάθλιψη και η ψύχωση. 

Οι καλές συνήθειες του ύπνου αποτελούν ένα από τους ακρογωνιαίους λίθους της προληπτικής ιατρικής . Οι έφηβοι θα πρέπει να διατηρούν ένα σταθερό οράριο ύπνου τόσο τις καθημερινές, όσο και τις αργίες. Τα δωμάτια πρέπει να είναι σκοτεινά, ήσυχα και δροσερά. Να περιορίζετε η έκθεση σε οπτικοακουστικά μέσα μια ώρα πριν την προβλεπόμενη ώρα ύπνου και να μην γίνετε κατανάλωση αφεψημάτων πλούσιων σε διεγερτικές ουσίες, όπως καφές, τσάι  και  σοκολάτα τρείς ώρες πριν τον ύπνο. Η διατήρηση ενός σταθερού τελετουργικού πριν από τον ύπνο, όπως το μπάνιο ή το διάβασμα ενός βιβλίου, δημιουργεί μια ρουτίνα που βοηθάει τον εγκέφαλο να έπαναπρογραμματίσει τους βιολογικούς του ρυθμούς με ομαλό τρόπο. 

MD.PhD.MSc Βασιλική Ζούβελου

Α.Υπότροφος Παιδονευρολογικού τμήματος ‘Α Πανεπιστημιακής Κλινικής Παίδων «Αγ.Σοφία»

Επιστημονικός Συνεργάτης Ά Παιδιατρικής Κλινικής Ιατρικού Κέντρου Αθηνών