7 + 1 Άγνωστοι - Γνωστοί Παράγοντες Που Μπορεί Να Προκαλέσουν Καρκίνο

Γράφει ο Ιωάννης Σπηλιώτης, Χειρουργός Ογκολόγος, Διευθυντής Κλινικής Αντιμετώπισης Περιτοναϊκής Κακοήθειας & Χειρουργικής Ογκολογίας, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Υπεύθυνος Μονάδας Αντιμετώπισης Περιτοναϊκής Κακοήθειας, Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης

Μία σειρά δεδομένων δείχνει ότι ο καρκίνος είναι η βασική αιτία θανάτου στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με 265 θανάτους / 100.000 πληθυσμό (2018).

Οι πιο συχνές αιτίες είναι ο καρκίνος πνεύμονα, του παχέος εντέρου, του μαστού, του προστάτη, του παγκρέατος, του ήπατος και των  χοληφόρων.

Ποιες όμως είναι οι αιτίες που τα τελευταία χρόνια ενοχοποιούνται για την αύξηση των κρουσμάτων σε ιδιαίτερα νέους ανθρώπους;

Παχυσαρκία

Μία πρόσφατη μελέτη, που βασίστηκε σε αρχεία νεοπλασίας 25 πολιτειών των ΗΠΑ, διαπίστωσε ότι η παχυσαρκία αποτελεί ουσιαστικό προδιαθεσικό παράγοντα για την ανάπτυξη καρκίνου, ιδιαίτερα στο πάγκρεας, τους νεφρούς, στη μήτρα και την ανάπτυξη πολλαπλού μυελώματος, σε νέα άτομα.

Δύο είναι οι κυρίαρχες θεωρίες για την συσχέτιση της παχυσαρκίας με την ανάπτυξη καρκίνου.

Η πρώτη έχει το υπόστρωμα φλεγμονωδών καταστάσεων, που αναπτύσσουν πιο συχνά οι υπέρβαροι, και βέβαια, είναι γνωστό ότι η φλεγμονή, σε κυτταρικό επίπεδο, προκαλεί οξειδωτικό stress και αυξάνει τον κίνδυνο καρκινογένεσης.

Η δεύτερη είναι ορμονική και φαίνεται ότι τα λιποκύτταρα που είναι, φυσικά, πιο πολλά στους παχύσαρκους, εκκρίνουν ορμόνες που εμπλέκονται στους μηχανισμούς καρκινογένεσης.

Μία σειρά άλλων επιδημιολογικών δεδομένων που αφορούν ανθρωπομετρικές καταστάσεις, συνήθειες καθημερινότητας και διατροφής, σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου.

  1. Το ύψος: φαίνεται ότι οι πιο ψηλοί άνθρωποι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου από τους πιο κοντούς. Η πιθανή εξήγηση είναι η αυξημένη επιφάνεια σώματος και ο μεγαλύτερος αριθμός κυττάρων.
  2. Καθιστική ζωή: η σωματική αδράνεια, η έλλειψη άσκησης και, βέβαια, η καθημερινή συνήθεια της κατανάλωσης φαγητού στον καναπέ, μπροστά στην τηλεόραση, αποτελεί μείζονα προδιαθεσικό  παράγοντα. Η ήπια άσκηση, 3 φορές την εβδομάδα (περπάτημα, γυμναστική), μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου κατά 7 – 10%.
  3. Αλκοόλ: η κατανάλωση αλκοόλ, σε καθημερινή βάση, αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης νέων περιστατικών καρκίνου, κατά 5 – 10%, ιδιαίτερα του οισοφάγου, του παχέος εντέρου, του ρινο – φάρυγγα και του ήπατος, που έχουν άμεσα συσχέτιση με την λήψη αλκοόλ ακόμα και σε μικρές ποσότητες.
  4. Καπνός και ψησταριά: Η απελευθέρωση καπνού ψησταριάς και η απορρόφησή του από το δέρμα ή μέσω της αναπνοής αποτελεί καρκινογόνο παράγοντα, αφού ο καπνός, «τσίκνα», περιέχει πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες. Η κατανάλωση, επίσης, κρέατος σε συχνή βάση, ψημένο από εγκάρσιες ψησταριές (barbeque), έχει, πιθανώς, κίνδυνο καρκινογένεσης στον οισοφάγο και το στομάχι, λόγω απορρόφησης προϊόντων καπνού αναμειγμένου με το λίπος που τήκεται και παράγει καπνό.
  5. Καυτό φαγητό ή υγρά: η κατάποση καυτών φαγητών ή υγρών (τσάι –καφές – σούπες) μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του οισοφάγου λόγω μικρών διαβρώσεων  που προκαλούν στο βλεννογόνο του οισοφάγου.
  6. Εμφυτεύματα στήθους: μπορεί να αυξήσουν σε μικρό βαθμό τον κίνδυνο ανάπτυξης λεμφώματος στο μαστό, ιδιαίτερα εάν το εμφύτευμα είναι τοποθετημένο για περισσότερα από 30 χρόνια.
  7. Ύπνος: διαταραχές του ύπνου, νυκτερινή εργασία, πολύ πρωινό ξύπνημα είναι παράγοντες που αυξάνουν τις πιθανότητες καρκινογένεσης.

Η πιθανή εξήγηση έχει να κάνει με ορμονικές διαταραχές που επηρεάζουν το βασικό μεταβολισμό και αυξάνει το οξειδωτικό stress.

Συμπερασματικά, απλές καθημερινές συνήθειες και αλλαγές τρόπου ζωής μπορεί να βοηθήσουν μειώνοντας, ουσιαστικά, τον κίνδυνο του καρκίνου. Άσκηση, διατροφή, περπάτημα, αποφυγή καπνίσματος, έλεγχος βάρους, θα πρέπει να είναι στην καθημερινή μας προσπάθεια.