Γράφει ο Ιωάννης Σπηλιώτης, Χειρουργός Ογκολόγος, Διευθυντής Κλινικής Αντιμετώπισης Περιτοναϊκής Κακοήθειας & Χειρουργικής Ογκολογίας, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Υπεύθυνος Μονάδας Αντιμετώπισης Περιτοναϊκής Κακοήθειας, Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης
Μία νέα πραγματικότητα, των τελευταίων χρόνων, γίνεται όλο και πιο συχνά αντιληπτή στην κοινωνία και τα συστήματα υγείας.
Ποια πρέπει να είναι η φροντίδα ως κοινωνία, ως οικογένεια (care givers), αλλά και από τους ίδιους τους επιζήσαντες (survivors), μετά από μία δύσκολη, αλλά νικηφόρα μάχη με τον καρκίνο;
Πολλοί επιζήσαντες ζουν επί σειρά ετών, μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, και οι περισσότεροι επανεντάσσονται στον κοινωνικό ιστό και την καθημερινότητα. Όμως, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι αποτελούν μία ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα, με σύνθετες ανάγκες περίθαλψης, σχετιζόμενες με την αποκατάσταση, την επαγρύπνηση, πρόληψη και τις ενδεχόμενες ασφαλιστικές ανάγκες αυτού του πληθυσμού.
Η σύγχρονη ογκολογική φροντίδα και ενημέρωση εστιάζει σε μία σειρά από ειδικές ανάγκες για αυτούς τους πληθυσμούς ατόμων (survivors):
Α) Πρώτο μέλημα αποτελεί η θεραπεία των ψυχολογικών προβλημάτων, που σχετίζονται με τη θεραπεία, που έχουν ήδη κάνει.
Ένα τυπικό παράδειγμα είναι η μεταθεραπευτική ανασφάλεια και υποβόσκουσα φοβική νεύρωση, που πρέπει έγκαιρα να υποστηριχθεί, για να μην εξελιχθεί σε ψύχωση.
Είναι χαρακτηριστικό ότι τον πρώτο χρόνο, μετά από το τέλος των χημειοθεραπειών, οι νευρολογικές και ψυχολογικές δυσκολίες ερμηνεύονται, μέσα από την ανακάλυψη ενός συνδρόμου, που λέγεται Chemo-brain (δηλαδή μία εγκεφαλική δυσλειτουργία των νευρώνων), που προοδευτικά εξαλείφεται.
Β) Την επιτήρηση του καρκίνου, αλλά και συμπτωμάτων και σωματικών επιπτώσεων της θεραπείας, που επιτείνουν το άγχος των ατόμων, που επιβίωσαν.
Χρειάζεται να βοηθηθούν να ξανακερδίσουν τη διάθεση για ζωή, έρωτα, διασκέδαση. Να συμμετέχουν στα κοινά και βέβαια να συμμετέχουν στην αλληλοβοήθεια νέων ασθενών, που χρειάζονται το δικό τους παράδειγμα νίκης, για να διαχειριστούν το δικό τους πρόβλημα.
Γ) Το συντονισμό της φροντίδας - επανένταξης των ατόμων, που επιβίωσαν στην κοινωνία και το εργασιακό περιβάλλον.
Οι ασθενείς συχνά σχηματίζουν μία ισχυρή συναισθηματική σύνδεση με τον ειδικό ιατρό, που θεράπευσε τον καρκίνο, και αρνούνται να ενταχθούν στο γενικό πρόγραμμα περίθαλψης του κοινωνικού περιγύρου.
Θα πρέπει λοιπόν να υπάρχει σταδιακός “απογαλακτισμός” από τη φοβία της επανόδου της αρρώστιας, μέσα από μικτά προγράμματα ιατρικής και ψυχολογικής επανένταξης.
Δ) Προσπάθεια ανάλυσης παραμέτρων, που έχουν να κάνουν με την ποιότητα ζωής (quality of life), αλλά και ανάλυσης προσέγγισης του “είμαι καλά” (well being) με βοήθεια στην αισθητική, σεξουαλική και δημιουργική παρέμβαση σε αυτούς τους ανθρώπους.
Στόχος όλων αυτών των δράσεων είναι η γεφύρωση του χάσματος και εκπαίδευση των επιζησάντων του καρκίνου, ώστε να επανενταχθούν στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και τη φροντίδα, που βασίζεται στην κοινότητα.
