Επείγοντες εμβολιασμοί και Παθητική Ανοσοποίηση μετά από έκθεση σε λοιμογόνο νόσο

Γράφει η Κρυσταλία Βαλσαμίδη, Παιδίατρος
 

Με τον όρο Ανοσοποίηση εννοούμε την διαδικασία πρόκλησης ανοσίας έναντι συγκεκριμένης λοιμογόνου νόσου, μικροβιακής ή ιογενούς. Είναι εξαιρετικά σημαντική καθώς αποτελεί τον κυριότερο μηχανισμό άμυνας του ανθρωπίνου σώματος  και μπορεί να προκληθεί παθητικά μέσω της χορήγησης σκευασμάτων που περιέχουν έτοιμα αντισώματα ή ενεργητικά με τη χορήγηση εμβολίων που διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα για να παράγει  μια παρατεταμένη κυτταρική ανοσολογική απάντηση. Στην Ελλάδα οι εμβολιασμοί πραγματοποιούνται βάσει του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων όπως διαμορφώνεται από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών.

Παθητική Ανοσοποίηση λοιπόν, είναι η χορήγηση έτοιμων αντισωμάτων από άνθρωπο (ανοσοσφαιρίνες) ή ζώο (άνοσοι οροί ή αντιοροί), που έχει ανοσοποιηθεί με σκοπό την παροδική προφύλαξη από συγκεκριμένο λοιμογόνο παράγοντα. Μπορεί επίσης να γίνει και φυσικά μέσω της διαπλακουντιακής μεταφοράς αντισωμάτων από τη μητέρα,  προσφέροντας πολύτιμη προστασία τους 5 πρώτους μήνες ζωής.

Ιστορικά, η σημασία τόσο της Ενεργητικής όσο και της Παθητικής ανοσοποίησης είχε καταστεί σαφής διαχρονικά στην Ιατρική έρευνα, με αποτέλεσμα από το τέλος του 19ου αιώνα εώς τον 20ο αιώνα να έχουν γίνει άλματα σε αυτήν και να αποτελεί πλέον σημαντικό κομμάτι στην καθημερινή Ιατρική πράξη.

Για τους σκοπούς της Παθητικής ανοσοποίησης χρησιμοποιούνται 4 κύριοι τύποι παρασκευασμάτων:

1. Η κοινή γ- σφαιρίνη

Είναι σκεύασμα που προκύπτει μετά από λήψη αντισωμάτων από δεξαμενή πλάσματος 1000 περίπου υγιών δοτών και έχει πολλές χρήσεις στην Παιδιατρική, όπως είναι η θεραπεία υποκατάστασης σε ασθενείς με ανοσοανεπάρκειες, στη νόσο Kawasaki και το Πολυσυστηματικό Φλεγμονώδες Σύνδρομο μετά από λοίμωξη από Covid- 19, στην Ιδιοπαθή Θρομβοπενική Πορφύρα αλλά και μετά από μεταμοσχεύσεις οργάνων.

2. Οι υπεράνοσες γ- σφαιρίνες

Είναι σκευάσματα με  υψηλό τίτλο αντισωμάτων έναντι ενός συγκεκριμένου παθογόνου μικροοργανισμού και χρησιμοποιείται για προφύλαξη και θεραπεία μετά από έκθεση σε μικροοργανισμούς όπως η Ηπατίτιδα Β, ο τέτανος, η λύσσα, ο CMV και η ανεμευλογιά.

3. Οι άνοσοι οροί (αντιοροί)

Είναι σκευάσματα από αντισώματα αλόγου, όπως η αντιτοξίνες για την διφθερίτιδα και την αλλαντίαση.

4. Μονοκλωνικά αντισώματα

Είναι σκευάσματα αντισωμάτων που έχουν παραχθεί μαζικά εναντίον ενός μόνο αντιγόνου και έχουν εφαρμογή σε κακοήθη και αυτοάνοσα νοσήματα. Επιπλέον στην Παιδιατρική πράξη χρησιμοποιείται ευρέως το μονοκλωνικό αντίσωμα Palivizumab για την πρόληψη βρογχιολίτιδας από RSV σε πρόωρα νεογνά και παιδιά με συγγενείς καρδιοπάθειες.

Στις κοινές και ευρέως γνωστές εφαρμογές των μεθόδων Παθητικής ανοσοποίησης περιλαμβάνονται η πρόληψη και η θεραπεία νοσημάτων, όπως πχ. του τετάνου και της λύσσας με την χορήγηση αντιτετανικής και αντιλυσσικής ανοσοσφαιρίνης ενδομυικά μετά από τραύμα και δήγμα ζώου, εξασφαλίζοντας παράλληλα τον πλήρη εμβολιασμό του ασθενούς. Επιπλέον, η προληπτική χορήγηση γ- σφαιρίνης για νοσήματα όπως η Ηπατίτιδα Α και η ιλαρά σε περίπτωση ταξιδιού σε ενδημική χώρα, σε περίπτωση ανεπαρκούς εμβολιαστικής κάλυψης, αλλά και η χορήγηση αντιορών σε περίπτωση δηγμάτων από φίδια και η πρόληψη ευαισθητοποίησης μητέρας σε ασυμβατότητα Rhesus.

Ειδική αναφορά γίνεται για την φυσική παθητική ανοσοποίηση, η οποία περιλαμβάνει  τη μεταφορά αντισωμάτων στο έμβρυο ή το νεογνό από τη μητέρα, που είναι ζωτικής σημασίας για την άμυνα του νεογνού/ βρέφους τους πρώτους μήνες ζωής του. Πραγματοποιείται κατά την ενδομήτρια ζωή με διαπλακουντιακή μεταφορά αντισωμάτων , αλλά και μέσω του θηλασμού με το πύαρ (πρωτόγαλα).

Covid-19
Προπληρωμή Test