Τμήμα Αντιμετώπισης Παθήσεων Κροταφογναθικής Άρθρωσης, Δ/ντής Παναγιώτης Σεννής

Πόνος μπροστά από το αυτί, «κλικ» στη γνάθο ή δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος μπορεί να σχετίζονται με εσωτερική διαταραχή της κροταφογναθικής διάρθρωσης. Η άρθρωση αυτή συνδέει την κάτω γνάθο με το κρανίο. Στο εσωτερικό της βρίσκεται ένας μικρός ινώδης δίσκος, γνωστός και ως «μηνίσκος», που συμβάλλει στην ομαλή κίνησή της. Η πρόσθια μετατόπισή του μπορεί να συνοδεύεται από συμπτώματα, χωρίς όμως η θέση του δίσκου από μόνη της να καθορίζει την ανάγκη θεραπείας.

Με ανάταξη ή χωρίς ανάταξη

Στη μετατόπιση με ανάταξη, ο δίσκος βρίσκεται μπροστά από τη φυσιολογική του θέση όταν το στόμα είναι κλειστό, αλλά επανέρχεται στη σωστή σχέση με την κεφαλή της κάτω γνάθου κατά το άνοιγμα. Αυτό συχνά προκαλεί ένα χαρακτηριστικό «κλικ». Μπορεί να συνυπάρχουν πόνος στη μάσηση ή παροδικό «σκάλωμα». Ένα ανώδυνο κλικ, χωρίς δυσκολία στην κίνηση, συνήθως δεν χρειάζεται θεραπεία.

Στη μετατόπιση χωρίς ανάταξη, ο δίσκος δεν επανέρχεται κατά το άνοιγμα. Ο ασθενής μπορεί να αισθανθεί ότι η γνάθος «μπλόκαρε», να δυσκολεύεται να ανοίξει το στόμα ή να μασήσει και να παρατηρεί απόκλιση προς την πάσχουσα πλευρά. Ένα προϋπάρχον κλικ μπορεί να σταματήσει. Σε χρόνιες περιπτώσεις το άνοιγμα ενδέχεται να βελτιωθεί, παρότι ο δίσκος παραμένει μετατοπισμένος.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η εξέταση αξιολογεί τον πόνο, το εύρος κίνησης και τη λειτουργία των μασητήριων μυών. Η μαγνητική τομογραφία, όταν ενδείκνυται, δείχνει τη θέση και τη μορφή του δίσκου. Ελέγχεται παράλληλα εάν τα συμπτώματα οφείλονται στην άρθρωση ή σε άλλη αιτία.

Η δυνατότητα της αρθροσκόπησης

Όταν υπάρχει επίμονος αρθρικός πόνος ή λειτουργικός περιορισμός, η αρθροσκόπηση αποτελεί θεραπευτική επιλογή σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς. Η απόφαση λαμβάνεται με βάση τη διάγνωση, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και την ανταπόκριση στη συντηρητική αγωγή.

Με μικρή κάμερα και λεπτά εργαλεία, μέσα από μικρές προσπελάσεις, ο χειρουργός εξετάζει άμεσα το εσωτερικό της άρθρωσης. Η αρθροσκοπική λύση συμφύσεων και έκπλυση (lysis & lavage) απελευθερώνει ουλώδεις συνδέσεις που εμποδίζουν την κίνηση και απομακρύνει με την έκπλυση φλεγμονώδεις ουσίες. Στόχος είναι να περιοριστεί ο πόνος, να αυξηθεί το άνοιγμα του στόματος και να διευκολυνθεί η μάσηση.

Η λειτουργική βελτίωση μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ο δίσκος να επανέλθει μόνιμα στην αρχική του θέση. Το lysis & lavage δεν είναι επέμβαση σταθεροποίησης του δίσκου και δεν εγγυάται την εξάλειψη κάθε ήχου ή συμπτώματος. Η κατάλληλη μετεγχειρητική κινητοποίηση, οι ασκήσεις και η παρακολούθηση υποστηρίζουν την αποκατάσταση. Τα αναμενόμενα οφέλη και οι πιθανοί κίνδυνοι συζητούνται εξατομικευμένα με τον ασθενή.

Μετατόπιση ή αλλοίωση του μηνίσκου μέσα στην άρθρωση, που μπορεί να συνοδεύεται από πόνο, επώδυνο «κλικ» ή «μπλοκάρισμα» της γνάθου.

Υμενίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του εσωτερικού υμένα της άρθρωσης, και αρθρίτιδες, συμπεριλαμβανομένης της προσβολής από συστηματικά ρευματικά νοσήματα.

Φθορά της άρθρωσης που μπορεί να προκαλεί πόνο, δυσκαμψία και τριγμό.

Ουλώδεις συνδέσεις μέσα στην άρθρωση που περιορίζουν την κίνησή της.

Υπερβολική μετακίνηση της γνάθου ή επανειλημμένα επεισόδια στα οποία το στόμα παραμένει ανοικτό και δεν κλείνει φυσιολογικά.

Σοβαρός περιορισμός της κινητικότητας λόγω ινώδους ή οστικής ένωσης στην άρθρωση.

Απώλεια οστού από το τμήμα της κάτω γνάθου που συμμετέχει στην άρθρωση.

των μασητήριων μυών, που μπορεί να συνυπάρχει με σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών.

Βασικός άξονας της επεμβατικής αντιμετώπισης του Κέντρου.

Με μικρή κάμερα και λεπτά εργαλεία, μέσα από μικρές προσπελάσεις, επιτρέπει την άμεση επισκόπηση και τη στοχευμένη θεραπεία στο εσωτερικό της άρθρωσης. Έμφαση δίνεται στην αρθροσκοπική λύση των συμφύσεων, δηλαδή στην απελευθέρωση ουλωδών συνδέσεων που περιορίζουν την κίνηση, και στη λειτουργική αποκατάσταση της άρθρωσης. Ανάλογα με τα ευρήματα, πραγματοποιούνται έκπλυση και κατάλληλοι θεραπευτικοί χειρισμοί. Η ελάχιστα επεμβατική προσπέλαση περιορίζει τη χειρουργική επιβάρυνση και μπορεί να διευκολύνει την αποκατάσταση σε σύγκριση με την ανοικτή χειρουργική.

Ανοικτή επέμβαση αποκατάστασης των δομών και της κινητικότητας της άρθρωσης, όταν η βλάβη απαιτεί αυτή την προσέγγιση.

Αντικατάσταση της άρθρωσης με τεχνητή άρθρωση που σχεδιάζεται σύμφωνα με την ανατομία του ασθενούς, σε επιλεγμένες περιπτώσεις σοβαρής καταστροφής ή μη αποκαταστάσιμης βλάβης.

Ενημέρωση, ασκήσεις, φυσικοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή και νάρθηκες, όπου ενδείκνυνται, με παρακολούθηση της ανταπόκρισης.