Ιπποθεραπεία σε παιδιά με εγκεφαλική παράλυση

Γράφει η Μαρία Σπανού, Παιδίατρος – Παιδονευρολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών

Η ιπποθεραπεία είναι κομμάτι της θεραπευτικής ιππασίας. Χρησιμοποιεί το φυσικό βάδισμα και την κίνηση του αλόγου για να παρέχει αισθητηριακά και κινητικά ερεθίσματα στον αναβάτη. Ιστορικά η ιπποθεραπεία αναφέρθηκε πρώτη φορά από τον Ιπποκράτη. Από το 1960 άρχισε να χρησιμοποιείται ως πρόσθετη θεραπεία στις ευρωπαϊκές χώρες Γερμανία, Σουηδία και Αυστρία και μια δεκαετία μετά στην Αμερική. Η αμερικάνικη εταιρεία ιπποθεραπείας (ΑΗΑ) ιδρύθηκε το 1992 και θέσπισε κριτήρια εκπαίδευσης των θεραπευτών. Στην Ελλάδα το 2009, ιδρύεται ο «Πανελλήνιος Σύλλογος Ιπποθεραπευτών και Εκπαιδευτών Θεραπευτικής Ιππασίας» (ΠΑΣΙΕΘΙ) και η «Επιστημονική Εταιρία Θεραπευτικής Ιππασίας και Ιπποθεραπείας Ελλάδος (ΕΕΘΙΙΕ)». 

Η κίνηση στο άλογο προσφέρει ρυθμικές κινήσεις που ενεργοποιούν πρόσθιες και οπίσθιες αιωρούμενες κινήσεις (swinging), με αποτέλεσμα την εξάσκηση των παρασπονδύλιων μυών. Επιπλέον, οι κινήσεις του αλόγου ενθαρρύνουν τον αναβάτη να διατηρεί την κατάλληλη στάση και ισορροπία, ενεργοποιώντας μεγάλο αριθμό μυών του σώματος. Ο πολύπλευρος αιωρούμενος ρυθμός της βάδισης του αλόγου επηρεάζει τα οστά της πυελικής ζώνης δυο φορές πιο ισχυρά σε σχέση με το βάδισμα του ίδιου του ατόμου. Η διαδικασία αυτή είναι πιο διασκεδαστική και έχει καλύτερα επίπεδα συμμόρφωσης, ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά (1).

Η εγκεφαλική παράλυση (ΕΠ) αφορά μια ομπρέλα νοσημάτων η οποία οφείλεται σε μόνιμη και μη προοδευτική βλάβη στον εγκέφαλο και χαρακτηρίζεται από κινητικές διαταραχές και ένα μεγάλο αριθμό συννοσυροτήτων που προκύπτουν από τις εγκεφαλικές βλάβες. Ο επιπολασμός είναι 2-3 ανά 1000 γεννήσεις. Στην θεραπευτική της αντιμετώπιση συμπεριλαμβάνεται πρόγραμμα φυσικοθεραπειών, εργοθεραπειών και λογοθεραπειών, ενώ η ιπποθεραπεία έχει ενταχθεί σταδιακά τα τελευταία χρόνια. Η εμπειρία ξεκινάει από το 2002 (2) με την αναφορά των ευεργετικών αποτελεσμάτων της σε 14 παιδιά με ΕΠ μετά από πρόγραμμα 18 εβδομάδων (1 ώρα 3 φορές την εβδομάδα), με στατιστικά σημαντική αύξηση της βαθμολογίας στο κλινικό εργαλείο GMFM (Gross Motor Function Measure). To 2010 μελέτη σε 6 παιδιά με ΕΠ (3) διαπίστωσε τη βελτίωση στον έλεγχο κεφαλής και κορμού μετά από πρόγραμμα ιπποθεραπείας 12 εβδομάδων. Το 2019 μελέτη σε 24 παιδιά με ΕΠ (4), έδειξε ότι πέραν από τη βελτίωση στη βαθμολογία του GMFM υπήρξαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στη βελτίωση της ποιότητας ζωής στις οικογένειες των ασθενών, ιδιαίτερα στον τομέα της θετικής σκέψης. Αρκετές μελέτες με μικρό αριθμό συμμετεχόντων δημοσιεύθηκαν τα τελευταία χρόνια. Τα αποτελέσματα πρόσφατης μετα-ανάλυσης του 2022 (5) από την AAP (American Academy of Pediatrics), που συμπεριέλαβαν 26 μελέτες από 14 χώρες και 755 ασθενείς, έδειξαν θετική επίδραση στο GMFM ιδιαίτερα στον τομέα της βάδισης και πρότειναν την ευεργετική της επίδραση σε παιδιά με ΕΠ που μαθαίνουν να βαδίζουν ή έχουν καταφέρει να βαδίσουν ανεξάρτητα.

Συμπερασματικά, η ιπποθεραπεία φαίνεται να έχει θετική επίδραση στην κίνηση σε παιδιά με ΕΠ, ιδιαίτερα σε εκείνα που περπατούν αυτόνομα ή με υποστήριξη. Η συναισθηματική παράμετρος είναι επίσης σημαντική, καθώς η αλληλεπίδραση με τα άλογα κάνει τη θεραπεία πιο ευχάριστη για τους μικρούς ασθενείς, ενώ έχουν περιγραφεί και θετικά αποτελέσματα στο συναισθηματικό τομέα και των γονιών τους.

Βιβλιογραφία

1.    Koca TT, Ataseven H. What is hippotherapy? The indications and effectiveness of hippotherapy. North Clin Istanb. 2016 Jan 15;2(3):247-252. doi: 10.14744/nci.2016.71601. PMID: 28058377; PMCID: PMC5175116.
2.    Sterba JA, Rogers BT, France AP, Vokes DA. Horseback riding in children with cerebral palsy: effect on gross motor function. Dev Med Child Neurol. 2002 May;44(5):301-8. doi: 10.1017/s0012162201002122. PMID: 12033715.
3.    Shurtleff TL, Engsberg JR. Changes in trunk and head stability in children with cerebral palsy after hippotherapy: a pilot study. Phys Occup Ther Pediatr 2010;30:150–63. 
4.    Mutoh T, Mutoh T, Tsubone H, Takada M, Doumura M, Ihara M, Shimomura H, Taki Y, Ihara M. Impact of Long-Term Hippotherapy on the Walking Ability of Children With Cerebral Palsy and Quality of Life of Their Caregivers. Front Neurol. 2019 Aug           13;10:834. doi: 10.3389/fneur.2019.00834. PMID: 31456733; PMCID: PMC6701452.
5.    Heussen N, H€ausler M. Equine-Assisted Therapies for Children With Cerebral Palsy: A Meta-analysis. Pediatrics. 2022;150(1):e2021055229 

 

Covid-19
Προπληρωμή Test