Γιατί είναι σημαντικό να συνεχίσουμε να εμβολιάζουμε τα παιδιά μας κατά την περίοδο του κορονοϊού;

Ο Ανδρέας Μ. Φρετζάγιας, MD, PhS, FAAP, Καθηγητής Παιδιατρικής, Επιστημονικός Σύμβουλος Διοίκησης στο Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών εξηγεί αναλυτικά

Από τα τέλη του 2019 ολόκληρη η ανθρωπότητα βρίσκεται στην περιδίνηση μίας πανδημίας που προκαλεί ο ιός SARS-COV-2. Οι κυβερνήσεις των χωρών αντέδρασαν με διαφορετική ταχύτητα, σκεπτικό, σκοπιμότητες και προτεραιότητες. Τα υγειονομικά συστήματα δοκιμάσθηκαν, περιορισμοί πρωτόγνωροι επιβλήθηκαν και οι οικονομίες βρίσκονται στα όρια κατάρρευσης. 

Από την άλλη πλευρά οι πολίτες γνωρίζουν την οικονομική ανέχεια από την ανεργία, αισθάνονται ανασφάλεια και φόβο, πειθαρχούν σε διαφορετικό βαθμό στις υποδείξεις των επιδημιολόγων προσπαθώντας να ισορροπήσουν σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται συνεχώς.

Όσο η πανδημία εξελισσόταν και το πρώτο κύμα ακολουθήθηκε από το δεύτερο τόσο η αναγκαιότητα παρασκευής ασφαλούς και αποτελεσματικού εμβολίου κατέστη αδήρητη προκειμένου να τηθασευθεί η πανδημία, κατά τα ανάλογα με την εμπειρία που έχει αποκτηθεί από άλλα λοιμώδη, ιογενή κύρια νοσήματα, που είχαν λάβει οικουμενικές διαστάσεις στο παρελθόν. Ο τομέας, ακριβώς, αυτός της διατήρησης υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης για νοσήματα που ενώ διαθέτουμε όπλα (εμβόλια) αναπόδραστα διακυβεύεται. 

Στα καθ’ υμάς, οι παράγοντες που αναφέρθηκαν, οι περιορισμοί, οι υποδείξεις «καθίστε σπίτι», οι φόβοι (όλοι είναι δυνητικά φορείς) είχαν και αρνητικά αποτελέσματα. Οι διαπιστώσεις αυτές αφορούν όλες τις χώρες που πλήττονται από COVID-19 και αυτό καθιστά το πρόβλημα της υστέρησης στην εμβολιαστική κάλυψη πλέον οξύ και επικίνδυνο με οικουμενικές διαστάσεις. Με άλλα λόγια, επικρέμαται ο κίνδυνος πρόσθετης πανδημίας ή επιδημιών, κατά τόπους κυρίως, από τον ιό της ιλαράς, με σε εξέλιξη δεύτερο κύμα COVID-19, με τρίτο κύμα προ των πυλών και μία γρίπη που μας παραμονεύει από  τον Νοέμβριο -Δεκέμβριο του 2020. 

Συγκεκριμένα, στην Αγγλία, ο αριθμός τον επισκέψεων στα Παιδιατρικά Νοσοκομεία από τον Απρίλιο 2020  σημείωσε πτώση 90%. Μάλιστα δε ο εμβολιασμός για ιλαρά, ερυθρά και παρωτίτιδα υποχώρησε κατά 20% τις 3 πρώτες εβδομάδες του lockdown.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες για τα νοσήματα αυτά οι χορηγήσεις εμβολίων ελαττώθηκαν κατά 40%. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν στοιχεία από την πολιτεία Michigan των ΗΠΑ που συγκρίνεται η εμβολιαστική κάλυψη για όλα τα επιμέρους εμβόλια που γίνονται στις ηλικίες 1,3,5,7,16,19 και 24 μηνών μεταξύ των περιόδων 2016-2019 και 2020. Προέκυψε πτώση της εμβολιαστικής κάλυψης κατά 21.5% μεταξύ προ και μετά COVID-19 εποχής. Ακόμη δε περισσότερο, στο διάστημα Ιανουάριος – Απρίλιος 2020 και για παιδιά ηλικίας μικρότερης των 2 ετών, ο αριθμός των χορηγηθεισών δόσεων εμβολίων υποχώρησε 15.5%.

Παρά το ότι δεν είναι διαθέσιμα στοιχεία από ανάλογες συγκριτικές μελέτες στη χώρα μας, κρίνοντας από την χαμηλή επισκεψιμότητα σε δημόσια και ιδιωτικά νοσηλευτικά ιδρύματα, σε δομές που ασχολούνται με συστηματικούς εμβολιασμούς, όπως επίσης και στα ιατρεία ιδιωτών Παιδιάτρων, φαίνεται να επικρατεί ανάλογη κατάσταση.

Συμπερασματικά, η παρούσα πανδημία μας υπενθυμίζει πόσο ευάλωτη είναι η κοινότητα συνολικά στα λοιμώδη νοσήματα. 

Θα πρέπει να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στο δημόσιο και ιδιωτικό δυναμικό της χώρας που ασχολείται με την πρωτοβάθμια περίθαλψη. Ελπίζουμε ότι τα εμβόλια για COVID-19, που ήδη είναι διαθέσιμα, θα ενισχύσουν  την αξιοπιστία που διαθέτουν οι δομές μας για ασφαλή έλεγχο των επιδημιών από λοιμώδη νοσήματα. Έτσι, στο διάστημα που θα μεσολαβήσει, η ασφάλεια της κοινότητας θα εξαρτάται από το πρόγραμμα εμβολιασμών το οποίο θα πρέπει να εφαρμόζεται στο ακέραιο. Στις δομές υγείας και τα ιδιωτικά παιδιατρεία να ακολουθούνται αυστηρά πρωτόκολλα διασφαλίζοντας την αποφυγή μετάδοσης SARS-COV-2 μέχρι να εμβολιασθεί για τον κορονοιό τουλάχιστον το 70% των κατοίκων ώστε το ανοσιακό τείχος της κοινότητας (ανοσία αγέλης) να ασκήσει σημαντική πίεση στη μετάδοση του ιού και περιορίζοντας παράλληλα το ιικό φορτίο στην κοινότητα.

Λογικά, όμως, αναφύεται το ερώτημα: για ποιο τείχος ανοσίας της κοινότητας συζητούμε μη λαμβάνοντας υπ΄όψη τον πληθυσμό παιδιών και εφήβων που δεν περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα εμβολιασμού; Όταν μάλιστα ο πληθυσμός αυτός αναμφίβολα συμμετέχει στη διασπορά του ιού όχι μόνο στην κοινότητα αλλά κυρίως στο μικρό περιβάλλον της οικογένειας. Νέες μεταλλάξεις του ιού διαπιστώνονται. Ήδη παρατηρείται ότι τα παιδιά είναι πλέον ευάλωτα από πλευράς μόλυνσης αλλά και από πλευράς βαρύτητας (πολυσυστηματικό σύνδρομο φλεγμονώδους αντίδρασης, MIS-C) εκδηλώσεων. Έχει γραφτεί για τη γρίπη, νόσο που μεταδίδεται με τον ίδιο τρόπο με τον κορονοϊό, όταν αν εμβολιάζαμε το σύνολο των παιδιών που αφορούν το πλήθος ατόμων την πρώτη εικοσαετία της ζωής, θα αποφεύγαμε τα ετήσια επιδημικά κύματα της γρίπης και στον υπόλοιπο πληθυσμό.

Ο εμβολιασμός των παιδιών, οπωσδήποτε μετά από μελέτες ασφάλειας και αποτελεσματικότητας, θα προσέφερε στην κοινότητα άμεσα και έμμεσα οφέλη. Άμεσα θα είχε διασφαλισθεί η υγεία των ίδιων των εμβολιαζομένων παιδιών, όπως γίνεται με τα άλλα κλασσικά εμβόλια για ιούς – ιλαράς, ερυθράς, παρωτίτιδας (MMR), πολυομυελίτιδας και ηπατιτίδων, ή και σε περίπτωση νόσησης αποτροπής επιπλοκών και κυρίως της πολυσυστηματικής φλεγμονώδους αντίδρασης. Έμμεσα θα προστατεύονταν τα πιο ευάλωτα άτομα της οικογένειας και της κοινότητας. Επιπρόσθετα τα σχολεία θα έμεναν ανοιχτά, οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες θα συνεχίζονταν. Έτσι, θα ελαχιστοποιούταν ο κίνδυνος για τα παιδιά, θα μεγιστοποιούνταν οι εκπαιδευτικές δράσεις  και θα μετριαζόταν η πίεση της πανδημίας στην οικογένεια. Προκειμένου να ενισχύσουμε τη θέση μας για τον εμβολιασμό των παιδιών για την πανδημία COVID-19 χρήσιμο θα ήταν το μάθημα από το εμβόλιο ιλαράς που αδειοδοτήθηκε στις ΗΠΑ το 1963. Τότε μετά από δισταγμούς, ανασφάλειες και αμφισβητήσεις, η ευρύτητα εφαρμογής του εμβολίου περιόρισε δραστικά η νοσηρότητα ‘ώστε να υποστηριχθεί βάσιμα η άποψη ότι η ιλαρά μπορούσε ολοσχερώς να εξαφανισθεί. Η εικόνα ολοκληρώθηκε όταν το 1971 στο εμβόλιο περιλήφθηκαν και οι ιοί ερυθράς και παρωτίτιδας. Με την εφαρμογή του τριπλού αυτού εμβολίου ουσιαστικά εξαφανίσθηκε το σύνδρομο της συγγενούς ερυθράς διασφαλίζοντας την ασφάλεια των κυήσεων. Δυστυχώς η δημοσίευση ενός άρθρου στο Lancet το 1998 που συνέδεε το εμβόλιο της ιλαράς με τον αυτισμό, υπήρξε καταστροφική και κλυδώνισε το οικοδόμημα των εμβολιασμών. Το τίμημα ήρθε άμεσα με επανεμφάνιση επιδημιών ιλαράς μέχρι και τελευταία σε όλο τον κόσμο περιλαμβανομένης και της χώρας μας. 

Χρειάζεται συνεχής αγώνας για να αποκατασταθεί η αξιοπιστία του εμβολίου. Το 1950 όταν εφαρμόσθηκε το εμβόλιο κατά της πολιομυελίτιδας απάλλαξε τον κόσμο από τις επιδημίες με τις βαριές και καταστρεπτικές επιπτώσεις. 

Η πείρα που αποκτήθηκε από τα προαναφερθέντα εμβόλια πρέπει να μας κάνει σοφότερους γιατί όταν επικρατούν αμφιβολίες, λανθασμένες πληροφορίες, υπονομεύεται η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα τους, τότε θα πληρώνεται πάντα το αντίτιμο με πλέον ευάλωτα τα παιδιά. Η προστασία που πρέπει να τους προσφέρουμε για την λοίμωξη από τον SARS – CoV-2 είναι υποχρέωση και αναγκαιότητα.

 

Βιβλιογραφία

  • Saxena S et al.  ΒΜΙ 369: Μ2392, 2020
  • Santoli J M et al. MMWR 69 (19): 591, May 20, 2020
  • Bramer CA et al. MMWR 69 (20): 630, May 22, 2020
  • Top KA et al. Euro Surveill 25 (25): pii=1900562, 2020
  • Hariel KL et al. Curr Opin Pediatr 32(4): 610, 2020
  • Hussain D. Nursing in Practice. April 30, 2020
  • Klass Peral NeJM 384(7), February 18, 2021
Covid-19
Προπληρωμή Test